Sau 25 ngày kể từ vụ thảm sát kinh hoàng tại Bãi biển Bondi (Sydney) chiều Chủ Nhật 14/12/2025, Thủ tướng Úc Anthony Albanese cuối cùng đã phải chấp thuận thành lập Ủy ban Điều tra Hoàng gia. Quyết định được công bố chiều thứ Năm 8/1/2026, sau khi làn sóng đòi hỏi điều tra độc lập lan rộng trong xã hội Úc và đạt đến cao trào chưa từng có.

Ngay từ những ngày đầu sau thảm kịch, gia đình các nạn nhân, lãnh đạo cộng đồng Do Thái, các tổ chức tôn giáo, luật gia, giới học giả, các vận động viên nổi tiếng, cùng nhiều chính trị gia thuộc cả hai đảng – trong đó có cựu Thủ tướng John Howard – đã liên tục kêu gọi chính phủ mở Ủy ban Điều tra Hoàng gia. Trọng tâm yêu cầu không chỉ là làm rõ vì sao vụ thảm sát Bondi Beach có thể xảy ra, mà còn nhằm đối phó với làn sóng bài Do Thái gia tăng dữ dội tại Úc kể từ sau vụ Hamas sát hại 1,200 người Do Thái và bắt cóc khoảng 250 con tin hồi tháng 10/2023, cũng như cuộc trả đũa kéo dài của Israel tại Gaza.

Áp lực công luận tăng mạnh vào sáng 8/1/2026, khi nhật báo toàn quốc The Australian đăng danh sách hơn 1,000 chuyên gia cao cấp ngành y tế – trong đó có nhiều bác sĩ, nhân viên cấp cứu trực tiếp tham gia cứu nạn tại Bondi Beach – đồng loạt ký tên kêu gọi chính phủ thành lập Ủy ban Điều tra Hoàng gia. Chỉ vài giờ sau, Thủ tướng Albanese buộc phải công bố quyết định mà ông trước đó nhiều lần né tránh.

Tuy nhiên, thay vì xoa dịu dư luận, phát biểu của Thủ tướng lại thổi bùng tranh cãi mới. Ông Albanese khẳng định việc thành lập Ủy ban Điều tra Hoàng gia sau 25 ngày là “nhanh kỷ lục”. Phát biểu này ngay lập tức vấp phải chỉ trích gay gắt từ nạn nhân, cộng đồng Do Thái và cả trong nội bộ đảng Lao động. Báo The Australian nhận định đây là một nỗ lực “spin”, “cú quay xe”  chính trị vụng về, khi lịch sử cho thấy nhiều ủy ban điều tra hoàng gia từng được công bố chỉ trong vòng một hoặc hai ngày sau sự kiện nghiêm trọng, như vụ bê bối giam giữ trẻ em ở Lãnh thổ Bắc Úc năm 2016.

Trong cuộc họp kín của khối dân biểu nghị sĩ Lao động (caucus), Bộ trưởng Tư pháp Michelle Rowland thừa nhận các điều khoản tham chiếu (terms of reference) của ủy ban cho phép điều tra không chỉ chủ nghĩa bài Do Thái mà còn các hình thức thù ghét khác, dưới khái niệm “gắn kết xã hội”. Đề nghị này lập tức gây lo ngại trong các tổ chức Do Thái, vốn cho rằng với thời hạn chỉ 11 tháng và mức độ nghiêm trọng của làn sóng bài Do Thái hiện nay, việc mở rộng phạm vi có thể làm loãng trọng tâm điều tra.

Gia đình các nạn nhân Bondi Beach tỏ ra đặc biệt phẫn nộ trước cách giải quyết của chính phủ. Bà Sheina Gutnick, con gái của nạn nhân Reuven Morrison, đặt câu hỏi vì sao các gia đình đang chịu tang lại bị buộc phải “chiến đấu suốt 25 ngày” để giành lấy một quyết định lẽ ra phải có ngay từ đầu. Nhiều thân nhân khác cho biết họ chưa từng nhận được bất kỳ liên hệ trực tiếp nào từ văn phòng Thủ tướng.

The Australian cũng nhấn mạnh yêu cầu của các lãnh đạo Do Thái rằng các lãnh đạo an ninh quốc gia phải điều trần công khai, thay vì kín đáo sau cánh cửa đóng, để xã hội Úc hiểu rõ những sai sót đã dẫn đến thảm kịch. Cựu chánh án Ronald Sackville cảnh báo với thời hạn ngắn và chỉ một ủy viên, Ủy ban Điều tra Hoàng gia có nguy cơ không tạo đủ không gian để tiếng nói của những người Do Thái bình thường – không thuộc hàng lãnh đạo cộng đồng – được lắng nghe.

Bên cạnh đó, chính phủ Albanese đang thúc đẩy cải cách luật chống ngôn từ thù ghét, với khả năng Quốc hội được triệu tập phiên họp đặc biệt trong tháng 1. Các tổ chức Do Thái kêu gọi siết chặt chế tài hình sự, hạ thấp ngưỡng truy cứu trách nhiệm và khép lại “kẽ hở Zionist” – nơi các hành vi bài Do Thái trá hình vẫn né được pháp luật.

Kết luận, The Australian cho rằng quyết định lập Ủy ban Điều tra Hoàng gia là “chậm nhưng còn hơn không”, song cách Thủ tướng Albanese tự ca ngợi “kỷ lục” của mình đã bộc lộ điểm yếu lớn về lãnh đạo và cảm nhận chính trị. Thảm sát Bondi Beach không chỉ là một bi kịch an ninh, mà còn là phép thử nghiêm khắc đối với khả năng đối diện sự thật, chịu trách nhiệm và hàn gắn xã hội của chính phủ Úc.