Sau khi lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích của United States và Israel, con trai ông là Mojtaba Khamenei đã được đưa lên nắm vị trí quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa Hồi giáo. Quyết định này đánh dấu lần đầu tiên quyền lực tại Iran được truyền từ cha sang con, khiến nhiều người cho rằng chế độ cách mạng năm 1979 đã biến thành một dạng “triều đại”.

Việc bổ nhiệm Mojtaba do Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên phê chuẩn. Tuy nhiên, động thái này gây tranh cãi vì cuộc cách mạng năm 1979 từng lật đổ chế độ quân chủ của Shah với mục tiêu chấm dứt việc cha truyền con nối trong quyền lực. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tuyên bố việc Mojtaba kế nhiệm cha mình là “không thể chấp nhận”.

Cuộc tấn công khiến Ali Khamenei thiệt mạng cũng gây tổn thất lớn cho gia đình ông. Theo truyền thông Iran, con gái, cháu, con dâu và con rể của ông đều chết trong đợt không kích, và vài ngày sau vợ của ông – mẹ của Mojtaba – cũng qua đời vì vết thương.

Sinh năm 1969, Mojtaba được đào tạo tôn giáo giống các anh em của mình, nhưng chưa đạt cấp bậc học giả Hồi giáo “mujtahid” – tiêu chuẩn mà nhiều người cho là cần thiết để giữ chức lãnh tụ tối cao. Ông kết hôn với Zahra, con gái của cựu Chủ tịch Quốc hội Gholam Haddad Adel, một đồng minh thân cận của gia đình Khamenei.

Trong nhiều năm, Mojtaba giữ hình ảnh khá kín đáo trước công chúng. Tuy nhiên, các nhà quan sát Iran cho rằng ông có ảnh hưởng lớn phía sau hậu trường trong hệ thống quyền lực của cha mình. Ông xây dựng quan hệ chặt chẽ với Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC / Vệ binh Cách mạnh Hồi giáo) – lực lượng quân sự và kinh tế mạnh nhất của Iran.

Ảnh hưởng của Mojtaba được cho là đã thể hiện rõ từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2005, khi ông bị cáo buộc đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chiến thắng của ứng cử viên bảo thủ Mahmoud Ahmadinejad trước đối thủ nổi tiếng hơn là Akbar Hashemi Rafsanjani.

Vai trò chính trị của ông càng rõ ràng hơn trong cuộc khủng hoảng năm 2009, khi hàng triệu người Iran xuống đường phản đối kết quả bầu cử mà họ cho là gian lận. Các cuộc biểu tình đã bị đàn áp dữ dội, đánh dấu sự suy yếu của phong trào cải cách trong nước. Trong các cuộc biểu tình khi đó, nhiều người còn hô khẩu hiệu phản đối khả năng Mojtaba trở thành lãnh tụ tối cao.

Năm 2019, Mỹ áp đặt trừng phạt đối với Mojtaba, cáo buộc ông hợp tác chặt chẽ với các chỉ huy của Vệ binh Cách mạng để thúc đẩy tham vọng khu vực của Iran và củng cố sự kiểm soát trong nước của chế độ.

Việc Mojtaba lên nắm quyền được xem là dấu hiệu cho thấy phe cứng rắn trong hệ thống Iran – đặc biệt là Vệ binh Cách mạng – đang củng cố quyền lực. Ông chưa từng lãnh đạo một tổ chức lớn hay có thành tích quản lý đáng kể, và cũng hiếm khi phát biểu công khai về các vấn đề kinh tế, xã hội và chính trị mà Iran đang đối mặt.

Theo nhiều chuyên gia, việc lựa chọn Mojtaba gửi đi thông điệp rằng giới lãnh đạo Iran muốn duy trì đường lối của Ali Khamenei và không nhượng bộ trước áp lực quân sự từ Mỹ và Israel. Điều này cũng cho thấy hệ thống quyền lực của Iran đang khép kín hơn, khi các lực lượng cứng rắn quyết tâm tiếp tục con đường chính trị mà họ đã theo đuổi trong nhiều thập niên.

Top of Form

Bottom of Form