Ngày 27.8, Tòa án Công lý quốc tế ICJ có trụ sở tại TP The Hague (Hà Lan) đưa ra xét xử vụ kiện của Iran buộc Mỹ dỡ bỏ trừng phạt đã tái áp đặt lên nước này sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran.

Đơn kiện được Iran đệ lên Tòa án Công lý Quốc tế hồi tháng 7. Trong đơn kiện, Iran gọi bước đi của Mỹ vi phạm một thỏa thuận song phương ký năm 1955 có tên Hiệp ước Hữu nghị vốn điều chỉnh các quan hệ kinh tế và lãnh sự hai nước.

Tại phiên tòa ngày 27.8, ông Mohsen Mohebi đại diện Iran cho rằng quyết định của Mỹ là sự vi phạm rõ ràng Hiệp ước Hữu nghị 1955 khi “cố ý gây tổn hại, càng nghiêm trọng càng tốt, đến kinh tế Iran”.

Theo ông Mohebi, chuyện Mỹ tái áp đặt trừng phạt là phi lý khi Iran vẫn tuân thủ đúng các điều khoản thỏa thuận. Ông cho biết các lệnh trừng phạt của Mỹ đã gây tổn thương cho kinh tế và xã hội Iran, cũng như đe doạ làm bất ổn hơn khu vực Trung Đông.

“Chính sách này không gì hơn là sự gây hấn kinh tế rõ ràng nhắm vào nước tôi” – ông Mohebi nói tại phiên tòa.

Thành viên Tòa án Công lý Quốc tế tại phiên tòa ngày 27-8 ở The Hague (Hà Lan). Photo Courtesy: Reuters

Các luật sư Iran sẽ yêu cầu Tòa ra phán quyết buộc Mỹ phải tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Theo phía Iran, các lệnh trừng phạt của Mỹ đã gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế vốn yếu kém của nước này, vi phạm những điều khoản của Hiệp ước hữu nghị 1955 giữa hai nước.

Phía Mỹ sẽ có phản biện chính thức vào hôm nay (28.8). Dù chưa đưa ra tuyên bố chính thức, song các luật sư Mỹ cho rằng, Tòa án Liên Hợp Quốc không có thẩm quyền trong vấn đề này. Bên cạnh đó, các luật sư cũng lập luận, Hiệp ước hữu nghị không còn giá trị do đó các biện pháp trừng phạt mà Mỹ đưa ra hoàn toàn không vi phạm.

Theo Reuters, phán quyết dự kiến sẽ có trong vòng một tháng. Phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế là cao nhất và có giá trị ràng buộc pháp lý.

Theo thỏa thuận hạt nhân Iran ký với nhóm P5+1 (Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc) năm 2015, Iran đồng ý ngưng chương trình hạt nhân đổi lấy được Mỹ và cộng đồng thế giới dỡ bỏ phần lớn trừng phạt. Tuy nhiên thỏa thuận có giới hạn thời gian và không đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo Iran cũng như các chính sách của nước này ở Syria và khu vực. Ông Trump gọi đây là “thỏa thuận tồi tệ nhất trước nay” vì những điều này.

Bên cạnh tái áp đặt trừng phạt Iran đầu tháng 8, Mỹ cũng đe dọa sẽ trừng phạt các nước nếu không ngưng nhập khẩu dầu Iran từ đầu tháng 11 tới. Thái độ của Mỹ không được các nước khác trong nhóm P5+1 ủng hộ. Tuần trước, Liên minh châu Âu thông báo gói hỗ trợ tài chính đầu tiên giúp đỡ kinh tế Iran – một phần cam kết duy trì thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Tổng hợp