Tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, và Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng.

Chiến dịch mang tên “Epic Fury” được Mỹ và Israel triển khai bằng các đợt không kích và tấn công từ trên biển, nhắm vào giới lãnh đạo Iran và các mục tiêu quân sự chiến lược. Ông Trump cáo buộc Tehran tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân và tên lửa có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ, đồng thời tuyên bố sẽ “xóa sổ” năng lực quân sự của Iran. Ông kêu gọi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đầu hàng nếu không muốn “đối mặt cái chết chắc chắn”.

Chỉ vài giờ sau, Iran đáp trả bằng loạt tên lửa nhắm vào Israel và các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông. Trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ ở Bahrain bị trúng tên lửa và máy bay không người lái, gây hư hại cơ sở vật chất nhưng không có thương vong. Các vụ nổ cũng được ghi nhận tại UAE, trong đó có khu Palm Jumeirah ở Dubai, nơi mn thường thiệt mạng do mảnh vỡ rơi xuống. Nhiều thành phố ở Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Iraq và Jordan cũng báo cáo các vụ nổ trên không.

Theo Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, ít nhất 201 người thiệt mạng và 747 người bị thương trong các đợt không kích của Mỹ và Israel, ảnh hưởng tới 24 trong số 31 tỉnh của Iran. Đây là con số thương vong chính thức đầu tiên từ phía Tehran.

Diễn biến gây chấn động nhất là tuyên bố của ông Trump trên mạng xã hội Truth Social, khẳng định Ali Khamenei đã chết và gọi ông là “một trong những kẻ tà ác nhất trong lịch sử”. Ông Trump nói cái chết này là “công lý” cho người dân Iran và các nạn nhân trên toàn thế giới. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng cho biết có “những dấu hiệu ngày càng rõ” cho thấy Khamenei đã thiệt mạng, thậm chí truyền thông Israel đưa tin ông Netanyahu đã được xem hình ảnh thi thể của lãnh tụ Iran sau cuộc không kích vào khu nhà riêng ở Tehran.

Tuy nhiên, phía Iran chưa xác nhận cái chết của Khamenei. Truyền thông nhà nước cho biết Tổng thống Masoud Pezeshkian vẫn “an toàn”, còn tung tích của Khamenei không rõ ràng, với thông tin ông đã được chuyển tới địa điểm an toàn trước đó.

Cả ông Trump và ông Netanyahu đều phát tín hiệu rằng mục tiêu của chiến dịch có thể là thay đổi chế độ tại Iran. Trong một đoạn video dài tám phút, ông Trump kêu gọi người dân Iran “giành lại đất nước”, cho rằng đây có thể là “cơ hội duy nhất trong nhiều thế hệ”. Tuy nhiên, việc thay đổi chế độ được đánh giá là phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ xung đột kéo dài, trong khi Mỹ và Israel chưa đưa ra viễn cảnh rõ ràng về lãnh đạo thay thế.

Căng thẳng cũng lan rộng trên mặt trận ngoại giao. Nga và Trung Quốc chỉ trích mạnh mẽ Washington tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, gọi các cuộc tấn công là hành động liều lĩnh. Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres kêu gọi “ngừng bắn ngay lập tức và hạ nhiệt”. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ họp khẩn theo đề nghị của Nga để thảo luận tình hình Iran.

Nguy cơ chiến tranh khu vực ngày càng lớn khi lực lượng Houthi tại Yemen đe dọa nối lại tấn công vào các tuyến hàng hải, còn Hezbollah ở Lebanon kêu gọi các nước Trung Đông “đứng lên chống lại” cuộc tấn công. Iran cũng cảnh báo các quốc gia vùng Vịnh rằng họ sẽ bị coi là mục tiêu hợp pháp nếu cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ hoặc căn cứ của mình.

Giá dầu toàn cầu được dự báo sẽ tăng mạnh, đặc biệt sau khi có thông tin Iran đóng một tuyến vận chuyển dầu quan trọng. Trong khi đó, Úc tuyên bố ủng hộ hành động của Mỹ nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ban hành cảnh báo “không đi lại” tới nhiều quốc gia trong khu vực.

Tuyên bố về cái chết của Khamenei – nếu được xác nhận – sẽ là bước ngoặt lớn nhất tại Trung Đông kể từ nhiều thập niên, có thể làm thay đổi sâu sắc cán cân quyền lực trong khu vực và mở ra một giai đoạn bất định mới cho Iran cũng như toàn thế giới.