Giải Nobel Hòa bình 2017 được trao cho Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân vì nỗ lực nhằm đạt hiệp ước cấm loại vũ khí này.

Chiều 6.10, Ủy ban Nobel Thụy Điển tuyên bố giải Nobel Hòa bình 2017 thuộc về Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN) nhờ “nỗ lực thu hút sự chú ý đối với các thảm họa nhân đạo gây ra do sử dụng vũ khí hạt nhân” và nhờ “thành công đột phá để đạt được hiệp ước cấm phổ biến loại vũ khí hủy diệt này.”

ICAN ra đời năm 2007 và hiện có 468 tổ chức đối tác tại 101 nước. Liên minh các tổ chức phi chính phủ này là động lực mạnh mẽ thúc đẩy các nước trên thế giới cam kết cấm sử dụng và loại bỏ vũ khí hạt nhân. Cho đến nay, đã có 108 nước đưa ra cam kết như thế, gọi là Cam kết Nhân đạo.

Không dừng lại ở đó, ICAN cũng đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực đạt được lệnh cấm vũ khí hạt nhân theo luật pháp quốc tế. Hôm 7-7-2017, 122 quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc nhất trí thông qua Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân.

Đây là thỏa thuận quốc tế mang tính ràng buộc pháp lý đầu tiên liên quan đến việc cấm toàn diện vũ khí hạt nhân.

Ngay khi được 50 nước ký phê chuẩn, hiệp ước sẽ có hiệu lực và mang tính ràng buộc theo luật pháp quốc tế đối với toàn bộ quốc gia tham gia dù tiến trình này có thể mất không ít thời gian.

Ủy ban Nobel Na Uy cũng thừa nhận vẫn còn một chặng đường dài trước khi  thế giới không vũ khí hạt nhân. Ủy ban này lưu ý rằng không quốc gia sở hữu loại vũ khí này hoặc những đồng minh thân cận nhất của họ ủng hộ hiệp ước nói trên.

Vì thế, giải Nobel Hòa bình năm nay được xem là lời kêu gọi những quốc gia này tiến hành đàm phán nghiêm túc về một sự xóa bỏ từ từ, cân bằng và thận trọng gần 15.000 vũ khí hạt nhân trên thế giới hiện nay. 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân – Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc, đã cam kết ủng hộ mục tiêu này khi tham gia Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân năm 1970.

Giải Nobel Hòa bình năm 2016 được trao cho Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos vì những nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hàng chục năm ở quốc gia này. Nhóm trung gian Bộ tứ Đối thoại Quốc gia Tunisia là chủ nhân giải thưởng này năm 2015 vì những đóng góp của họ cho quá trình chuyển đổi dân chủ ở Tunisia. Nobel Hòa bình năm 2014 thuộc về Malala Yousafzai, người Pakistan, và Kailash Satyarthi, người Ấn Độ, hai nhà hoạt động vì quyền của phụ nữ và trẻ em.

Lễ công bố giải thưởng Nobel Hòa bình 2017 được tổ chức tại Oslo sáng 6.10 (giờ địa phương) đã kết thúc một tuần lễ của mùa giải Nobel năm nay. Trước đó, từ ngày 2.10, các nhà khoa học trong y học, vật lý, hóa học và văn chương đã được vinh danh. Riêng giải Nobel Kinh tế được ấn định công bố ngày 9.10.

Tổng hợp