Robert Duvall, nam diễn viên đoạt giải Oscar với sự nghiệp kéo dài hơn sáu thập kỷ và để lại những vai diễn không thể phai mờ trong lịch sử điện ảnh Mỹ, đã qua đời ở tuổi 95.

Ngôi sao gạo cội, được ngưỡng mộ qua các bộ phim như The Godfather, Apocalypse Now, Tender Mercies và To Kill a Mockingbird, đã ra đi thanh thản tại nhà riêng, bên cạnh gia đình. Thông tin về sự ra đi của ông được công bố trong những ngày sau đó, kéo theo làn sóng tưởng niệm từ khắp giới điện ảnh và truyền hình.

Xác nhận được đưa ra trong một tuyên bố đăng trên Facebook của vợ ông, Luciana Duvall.

“Bob đã ra đi thanh thản tại nhà, được bao bọc bởi tình yêu và sự ấm áp,” bà viết.

Trong một lời tri ân dài hơn, Luciana nói thêm: “[Vào ngày 15 tháng 2] chúng tôi đã nói lời tạm biệt với người chồng yêu dấu, người bạn trân quý và một trong những diễn viên vĩ đại nhất của thời đại chúng ta.

“Với thế giới, anh ấy là một diễn viên đoạt giải Oscar, một đạo diễn, một người kể chuyện. Với tôi, anh ấy đơn giản là tất cả.

“Niềm đam mê dành cho nghề nghiệp của anh ấy chỉ sánh ngang với tình yêu sâu sắc dành cho các nhân vật, một bữa ăn ngon và những cuộc trò chuyện rôm rả.

“Trong mỗi vai diễn của mình, Bob đã dốc toàn bộ tâm huyết cho nhân vật và cho sự thật về tinh thần con người mà họ đại diện. Khi làm như vậy, anh ấy để lại cho chúng ta điều gì đó bền lâu và không thể nào quên.

“Cảm ơn vì những năm tháng mọi người đã dành sự ủng hộ cho Bob và vì đã cho chúng tôi thời gian cũng như sự riêng tư để tưởng nhớ những kỷ niệm anh ấy để lại.”

Thẳng thắn, đầy khả năng và nổi tiếng là người không màng hào nhoáng, Duvall được đề cử bảy giải Oscar trong suốt sự nghiệp, giành chiến thắng một lần cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất với vai một ca sĩ nhạc đồng quê sa sút, nghiện rượu trong Tender Mercies, do đạo diễn người Úc Bruce Beresford thực hiện. Ông cũng tự thể hiện phần ca hát trong vai diễn này.

Dù bộ phim đó mang về cho ông tượng vàng Oscar duy nhất, nhiều vai diễn bền bỉ nhất của Duvall lại đến từ các vai phụ. Ông có lẽ được nhớ đến nhiều nhất với vai Tom Hagen – cố vấn pháp lý điềm đạm nhưng cứng rắn của gia đình Corleone – trong The Godfather và The Godfather Part II, những màn trình diễn giúp ông nhận đề cử Oscar đầu tiên và góp phần định hình hình ảnh gangster hiện đại trên màn ảnh.

Ông cũng để lại một trong những vai diễn được trích dẫn nhiều nhất trong lịch sử điện ảnh với hình tượng Trung tá William Kilgore, người yêu thích bom napalm, mình trần, trong Apocalypse Now. Vai diễn này, mang về cho ông thêm một đề cử Oscar, gắn liền với câu thoại bất hủ: “I love the smell of napalm in the morning.”

Ban đầu được xây dựng như một nhân vật cường điệu hơn nữa với cái tên “Colonel Carnage,” Kilgore đã được tiết chế lại theo yêu cầu của chính Duvall. Trò chuyện với Larry King trong một cuộc phỏng vấn năm 2015, nam diễn viên giải thích đơn giản: “I did my homework. I did my research.”

Sinh năm 1931 tại San Diego, California, Duvall là con trai của một sĩ quan hải quân chuyên nghiệp và một nữ diễn viên nghiệp dư. Ông lớn lên ở Annapolis, Maryland, theo học Principia College tại Illinois, và phục vụ trong Quân đội Mỹ trước khi chuyển đến New York để học diễn xuất dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên danh tiếng Sanford Meisner.

Trong những năm đầu ở New York, Duvall sống chung căn hộ với Dustin Hoffman và hình thành những tình bạn bền chặt với các diễn viên trẻ đang chật vật tìm chỗ đứng như Gene Hackman và James Caan.

Robert Duvall gặp người vợ thứ tư, Luciana, trên phim trường bộ phim Assassination Tango. Hình: Reuters

Là một người thành danh khá muộn, ông đã 31 tuổi khi có vai diễn đột phá trên màn ảnh với nhân vật Arthur “Boo” Radley – người sống ẩn dật bí ẩn – trong To Kill a Mockingbird. Vai diễn nhỏ nhưng then chốt này để lại ấn tượng sâu sắc với khán giả – và cả với chính Duvall, người sau đó đã đặt tên một trong những chú chó của mình là “Boo.”

Sự nghiệp điện ảnh của ông tiếp tục tiến triển đều đặn. Ông đóng vai phản diện đối diện John Wayne trong True Grit, vào vai Thiếu tá Frank Burns tự cao tự đại trong *M*A*S*H*, và đóng chính trong bộ phim ra mắt mang màu sắc phản địa đàng THX 1138 của George Lucas.

Một năm sau THX 1138, sự nghiệp của Duvall bước sang một đẳng cấp mới với The Godfather. Từ đó, ông làm việc gần như không ngừng, dễ dàng chuyển đổi giữa điện ảnh và truyền hình. Ông mang đến những màn trình diễn được đánh giá cao trong Network, The Eagle Has Landed, The Natural và The Great Santini, đồng thời nhận thêm nhiều đề cử Oscar.

Khán giả truyền hình đặc biệt yêu mến ông qua loạt phim truyền hình kinh điển Lonesome Dove, trong đó ông vào vai Gus McRae – một viên cảnh sát luật pháp trở thành cao bồi hiền hòa – vai diễn mà Duvall thường nói là yêu thích nhất trong sự nghiệp.

“Tôi nghĩ mình đã khắc họa trọn vẹn một con người rất cụ thể, đại diện cho điều gì đó quan trọng trong lịch sử phong trào khai phá miền Tây của chúng ta,” ông nói với The New York Times. “Sau đó, tôi cảm thấy mình có thể nghỉ hưu, rằng mình đã làm được điều gì đó.”

Niềm yêu thích dành cho phim cao bồi của ông còn thể hiện qua Open Range, đóng cặp cùng Kevin Costner, và trở lại truyền hình với Broken Trail, tác phẩm mang về cho ông một giải Emmy.

Khi dần mệt mỏi với Hollywood, Duvall ngày càng tự thực hiện các bộ phim của riêng mình. Ông viết kịch bản, đạo diễn và đóng chính trong The Apostle, vào vai một mục sư đầy giằng xé nội tâm, người phạm phải tội ác bạo lực. Vai diễn này giúp ông nhận thêm một đề cử Oscar.

Sau đó, ông đạo diễn Assassination Tango, bộ phim thể hiện tình yêu của ông dành cho Argentina và điệu tango – những đam mê đã đưa ông gặp người vợ thứ tư, nữ diễn viên kiêm đạo diễn người Argentina Luciana Pedraza. Hai người sinh cùng ngày nhưng cách nhau 41 tuổi, chia thời gian sống giữa Los Angeles, Argentina và một trang trại rộng 146 hecta ở Virginia, nơi Duvall cải tạo một nhà kho thành sàn nhảy tango.

Duvall tiếp tục diễn xuất đến tận những năm ngoài 80 tuổi, nhận thêm một đề cử Oscar ở tuổi 84 cho The Judge, qua đó trở thành nam diễn viên lớn tuổi nhất từng được đề cử vào thời điểm đó. Các vai diễn sau này của ông còn có Jack Reacher và Widows.

Ông cũng hóa thân thành nhiều nhân vật lịch sử, trong đó có Robert E. Lee, Joseph Stalin và Adolf Eichmann, cho thấy một biên độ diễn xuất mà nhà phê bình Elaine Mancini từng mô tả là “kỹ thuật bậc thầy nhất, linh hoạt nhất và thuyết phục nhất trên màn ảnh nước Mỹ.”

Là một người ủng hộ đảng Cộng hòa nổi bật trong phần lớn cuộc đời, Duvall từng tham dự lễ nhậm chức của George W. Bush, gây quỹ cho Mitt Romney và được trao Huân chương Nghệ thuật Quốc gia vào năm 2004. Sau này, ông cho biết đã ngừng ủng hộ đảng này vào năm 2014.

Các lời tri ân tiếp tục được gửi tới trong suốt tuần sau khi ông qua đời. Al Pacino nói: “Ông ấy là một diễn viên bẩm sinh, như người ta vẫn nói, sự gắn kết của ông ấy với nghề, sự thấu hiểu và tài năng phi thường của ông ấy sẽ luôn được ghi nhớ. Tôi sẽ nhớ ông ấy.”

Robert De Niro viết: “Chúa phù hộ Bobby. Tôi hy vọng mình có thể sống đến 95 tuổi. Cầu mong ông ấy yên nghỉ.”

Jamie Lee Curtis gọi ông là “vị cố vấn vĩ đại nhất từng xuất hiện trên màn ảnh,” trong khi Adam Sandler nói: “Vui tính kinh khủng. Mạnh mẽ kinh khủng. Một trong những diễn viên vĩ đại nhất mà chúng ta từng có.”

Turner Classic Movies ca ngợi một sự nghiệp “vượt qua các loại hình và nhiều thế hệ khán giả.”

Kết hôn bốn lần, Duvall không có con. Gia đình cho biết sẽ không tổ chức lễ tang chính thức, thay vào đó khuyến khích những người yêu mến ông tưởng nhớ bằng cách “xem một bộ phim hay, kể một câu chuyện hay bên bàn ăn cùng bạn bè, hoặc lái xe qua vùng quê để cảm nhận vẻ đẹp của thế giới.”

Đó là lời nhắn nhủ xứng đáng với một diễn viên đã dành trọn đời mình để kể những câu chuyện còn vang vọng rất lâu sau khi tấm màn khép lại.