Jess Wilson (trái) và Ben Carroll Lãnh đạo Đối lập ghi điểm trong cuộc đối đầu trực tiếp với Thủ hiến vào tối Thứ Ba hôm nay 17/11, khi di sản của hai cựu Thủ hiến Daniel Andrews và Jacinta Allan trở thành tâm điểm tranh luận.
Trong cuộc tranh luận công khai duy nhất của chiến dịch tranh cử tiểu bang Victoria, lãnh đạo Đảng Tự do Jess Wilson đã giành ưu thế rõ rệt trước Thủ hiến Ben Carroll. Cuộc đối đầu diễn ra tối thứ Ba, trước khoảng 100 cử tri còn do dự, trong bối cảnh cuộc bầu cử ngày 28/11 đang đến gần và Lao động phải đối diện với nguy cơ thất bại nặng nề.
Theo kết quả thăm dò ngay sau cuộc tranh luận do News24 tổ chức, 39% cử tri tham dự đánh giá bà Wilson là người thể hiện tốt nhất. Lãnh đạo Đảng Xanh Ellen Sandell đứng thứ hai với 25%, lãnh đạo One Nation Warren Pickering đạt 16%, trong khi ông Carroll chỉ nhận được 7%. Có tới 13% người tham dự chưa quyết định ai là người thắng cuộc.
Kết quả này cho thấy bà Wilson đã tạo được ấn tượng đáng kể, đặc biệt khi bà khởi đầu khá chậm nhưng càng về sau càng thể hiện sự tự tin và chủ động trong những màn đối đáp với Thủ hiến.
Câu hỏi khó về di sản của Daniel Andrews
Một trong những khoảnh khắc đáng chú ý nhất là khi người điều hợp chương trình Kieran Gilbert hỏi ông Carroll tại sao ông thường nhắc đến hai cựu Thủ hiến Lao động Steve Bracks và John Brumby, nhưng lại tránh đề cập đến Daniel Andrews và Jacinta Allan, hai người tiền nhiệm gần nhất.
Ông Carroll tự giới thiệu mình là người có đường lối quản lý tài chính thận trọng, theo truyền thống của ông Bracks và ông Brumby. Tuy nhiên, bà Wilson lập tức đặt câu hỏi về trách nhiệm của ông đối với di sản của hai chính phủ gần đây.
Bà nói: “Ông ấy không phải là Voldemort… Câu hỏi là về Daniel Andrews và Jacinta Allan. Chính câu trả lời của ông đã chứng minh rằng ông xấu hổ về di sản của họ tại Victoria, đến mức không thể nói ra tên họ”.
Ông Carroll đáp rằng ông có thể nói tên họ, cũng như bà Wilson có thể nói tên cựu Thủ hiến Đảng Tự do Jeff Kennett.
Bà Wilson lập tức đáp: “Jeff Kennett”.
Câu trả lời ngắn gọn này khiến khán giả bật cười và vỗ tay. Đáng chú ý, ông Carroll đã trải qua toàn bộ cuộc trao đổi mà không một lần nhắc đến tên hai người tiền nhiệm.
Đây là một khoảnh khắc chính trị có lợi cho bà Wilson, bởi nó chuyển sự chú ý từ những lời hứa cho tương lai sang câu hỏi về trách nhiệm của Lao động đối với 12 năm cầm quyền tại Victoria.
Bà Wilson cũng chất vấn ông Carroll tại sao, trong những năm còn là thành viên nội các, ông không lên tiếng mạnh mẽ hơn về những vấn đề của chính phủ. Ông Carroll viện dẫn cuộc điều tra của Ủy ban Hoàng gia về ngành xây dựng, nói rằng ông đã cam kết thành lập cơ quan này nếu được bầu làm Thủ hiến.
Bà Wilson phản bác rằng đó lẽ ra phải là một quyết định hết sức dễ dàng, chứ không phải điều đáng để ông tự hào.
Nợ công, giao thông và tội phạm
Vấn đề nợ công là một chủ đề lớn khác. Trả lời câu hỏi của cử tri về cách đưa ngân sách Victoria trở lại tình trạng bền vững, ông Carroll khẳng định chính phủ đang từng bước giảm nợ và không muốn áp dụng những biện pháp có thể gây tổn hại cho nền kinh tế.
Bà Wilson không đồng ý, cho rằng chỉ liên minh Tự do – Quốc gia mới có kế hoạch cân bằng ngân sách. Bà nhắc lại cam kết đưa ngân sách tiểu bang đạt thặng dư tiền mặt vào năm tài chính 2032-33.
Theo bà, tiền lãi phải trả cho nợ công của Victoria đã vượt quá một triệu đô la mỗi giờ, làm giảm khả năng đầu tư vào trường học, bệnh viện và lực lượng cảnh sát.
Hai bên cũng tranh luận gay gắt về dự án Suburban Rail Loop, tuyến đường sắt vòng quanh các vùng ngoại ô Melbourne.
Ông Carroll bảo vệ dự án, cho rằng Victoria cần một hệ thống đường sắt kết nối các khu vực ngoại ô và chính phủ đã tìm được 2 tỷ đô la tiết kiệm bằng cách loại bỏ một số hạng mục không cần thiết.
Trong khi đó, bà Wilson tuyên bố nếu liên minh đối lập lên cầm quyền, dự án sẽ được tạm ngưng để duyệt xét lại. Bà yêu cầu chính phủ công khai những hợp đồng đã ký và số tiền người đóng thuế đã cam kết chi trả.
Về an ninh, bà Wilson đổ lỗi cho chính sách tại ngoại của Lao động, đồng thời cam kết áp dụng quy định một lần tại ngoại, theo đó những người vi phạm nghiêm trọng sẽ gặp khó khăn hơn trong việc được tại ngoại.
Lãnh đạo One Nation Warren Pickering còn đưa ra những phát biểu cứng rắn hơn, so sánh Melbourne với thành phố Gotham trong phim Batman và tuyên bố không quan tâm nếu nhà tù quá tải.
Ba đối thủ cùng tấn công Thủ hiến
Ông Carroll không chỉ phải đối đầu với bà Wilson. Lãnh đạo Đảng Xanh Ellen Sandell chất vấn chính phủ về biến đổi khí hậu, tính minh bạch và các dịch vụ công. Bà cũng cho rằng người dân đang gặp khó khăn trong việc chi trả tiền thực phẩm, tiền thuê nhà và mua nhà.
Trong khi đó, ông Pickering chỉ trích cả Lao động lẫn liên minh Tự do – Quốc gia, cho rằng sự thất bại của chính phủ trong 12 năm qua và sự yếu kém của phe đối lập trong vai trò giám sát đã tạo điều kiện cho One Nation phát triển.
Ông Carroll cố gắng chuyển hướng tranh luận sang những chính sách giảm chi phí sinh hoạt của Lao động, như nha khoa công miễn phí và giới hạn giá vé giao thông công cộng ở mức 30 đô la mỗi tuần. Ông cũng nhấn mạnh những thành quả như giáo dục mẫu giáo và TAFE miễn phí.
Thủ hiến tự mô tả mình là một nhà lãnh đạo mới, muốn đưa Victoria theo một hướng đi mới.
Tuy nhiên, lời khẳng định này chưa đủ sức thuyết phục khi ông phải bảo vệ thành tích của một chính phủ đã nắm quyền suốt 12 năm.
Một chiến thắng tranh luận chưa phải chiến thắng bầu cử
Xét về màn thể hiện trong đêm tranh luận, Jess Wilson rõ ràng là người giành được nhiều lợi thế nhất. Bà đã khai thác đúng những vấn đề mà Lao động đang gặp khó khăn: nợ công, tội phạm, các dự án hạ tầng tốn kém và trách nhiệm đối với những quyết định của các chính phủ tiền nhiệm.
Điểm đáng chú ý là bà không chỉ công kích cá nhân ông Carroll mà còn cố gắng đưa ra những cam kết cụ thể của liên minh đối lập. Tuy nhiên, những cam kết như cân bằng ngân sách vào năm 2032-33 hay tạm ngưng dự án Suburban Rail Loop vẫn cần được chứng minh bằng các kế hoạch tài chính và lộ trình thực hiện rõ ràng.
Ngược lại, ông Carroll tỏ ra lúng túng trong việc xử lý di sản của những người tiền nhiệm. Việc né tránh nhắc tên ông Andrews và bà Allan có thể khiến cử tri đặt câu hỏi liệu ông thực sự đại diện cho một sự thay đổi hay chỉ là sự tiếp nối của chính phủ cũ.
Dẫu vậy, một cuộc tranh luận không thể quyết định toàn bộ kết quả bầu cử. Bà Wilson đã ghi điểm, nhưng cử tri vẫn cần biết liệu Đảng Tự do có đủ khả năng điều hành tiểu bang và thực hiện những lời hứa của mình hay không.
Cuộc bầu cử ngày 28/11 vì thế không chỉ là cuộc trắc nghiệm đối với 12 năm cầm quyền của Công đảng, mà còn là thử thách đối với khả năng trở lại của một Đảng Tự do đã trải qua nhiều năm khủng hoảng lãnh đạo và thất bại chính trị.