Một bộ tài liệu được cho là thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, mang dấu “Tối mật”, vừa bị rò rỉ và đang gây chú ý trong dư luận quốc tế. Theo tiết lộ của Dự án 88 – một tổ chức vận động nhân quyền cho Việt Nam – văn bản này cho thấy Hà Nội đã xây dựng các kịch bản ứng phó với khả năng Mỹ và các đồng minh tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Việt Nam từ hướng biển.

Tài liệu có tên “Kế hoạch Phòng chống lực lượng của Mỹ – đồng minh tại châu Á – Thái Bình Dương; đặc điểm mới về phương thức, thủ đoạn tác chiến và sử dụng lực lượng của Mỹ – Đồng minh khi tiến công xâm lược Việt Nam từ hướng biển”, được cho là do Phó Đô đốc Trần Thanh Nghiêm, Tư lệnh Quân chủng Hải quân, ký ngày 1/8/2024. BBC News Tiếng Việt cho biết chưa thể độc lập xác minh tính xác thực của tài liệu này, song đến ngày 4/2/2026, nhiều hãng tin lớn trên thế giới đã đưa lại thông tin.

Theo nội dung bị rò rỉ, dù thừa nhận “ít có nguy cơ xảy ra chiến tranh”, văn bản vẫn nhấn mạnh cần “cảnh giác đề phòng” trước khả năng Mỹ và các đồng minh có thể “tạo cớ” để tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam ở nhiều quy mô khác nhau. Kế hoạch đặc biệt lưu ý đến lợi thế hải quân vượt trội của Mỹ và việc Washington có thể khai thác vùng biển rộng, bờ biển dài của Việt Nam để tiến hành các hoạt động quân sự.

Các tác giả của kế hoạch cho rằng trong nỗ lực tăng cường răn đe Trung Quốc, Mỹ và các đồng minh sẵn sàng áp dụng cả chiến tranh phi truyền thống lẫn can thiệp quân sự trực tiếp đối với những quốc gia bị xem là “đi lệch khỏi quỹ đạo”. Văn bản cũng bày tỏ sự nghi ngại sâu sắc đối với các giá trị “tự do, dân chủ” mà Mỹ thúc đẩy, coi đó là một công cụ mang tính đạo đức giả nhằm duy trì vị thế bá quyền.

Đáng chú ý, tài liệu thể hiện sự dè dặt của giới quân sự Việt Nam đối với mối quan hệ Việt–Mỹ, bất chấp việc hai nước đã nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023. Mỹ, đặc biệt trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, bị xem là một đối tác thiếu ổn định, theo đuổi chính sách “Nước Mỹ trên hết”, thúc đẩy chạy đua vũ trang và mở rộng thị trường xuất khẩu vũ khí.

Bản kế hoạch còn phác họa kịch bản mà các tác giả gọi là “cuộc xâm lược lần thứ hai của Mỹ”, mô tả cách Washington xây dựng mạng lưới căn cứ bao vây cả Trung Quốc lẫn Việt Nam. Các phương tiện quân sự như máy bay ném bom, tàu sân bay, tên lửa, vệ tinh, robot và máy bay không người lái được liệt kê như những công cụ có thể được sử dụng trong một cuộc tấn công từ biển. Quân chủng Hải quân cũng yêu cầu các đơn vị điều chỉnh kế hoạch tác chiến, đặc biệt tại Vịnh Bắc Bộ, quần đảo Trường Sa và hệ thống nhà giàn DK.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Giang từ Viện ISEAS (Singapore) nhận định các tài liệu này phản ánh những căng thẳng nội tại trong giới lãnh đạo Việt Nam, nơi một bộ phận bảo thủ, gắn chặt với quân đội, vẫn xem Mỹ là mối đe dọa tiềm tàng đối với chế độ. Theo ông, quân đội Việt Nam chưa bao giờ thực sự thoải mái với việc xích lại gần Washington.

Giáo sư Zachary Abuza, Đại học Chiến tranh Hoa Kỳ, cho rằng việc xây dựng các kịch bản như vậy không phải điều bất thường đối với Quân đội Nhân dân Việt Nam – một quân đội của đảng, ưu tiên hàng đầu là bảo vệ chế độ và ngăn chặn các “cuộc cách mạng màu”. Ông nhấn mạnh rằng dù hợp tác an ninh Việt–Mỹ đã có tiến triển, giới hạn về lòng tin vẫn rất rõ ràng, và lịch sử can thiệp của Mỹ tiếp tục ám ảnh tư duy chiến lược của Hà Nội.

Trong bối cảnh Việt Nam vừa mở rộng quan hệ với Mỹ, vừa duy trì sự cân bằng mong manh với Trung Quốc, tài liệu bị rò rỉ – nếu xác thực – cho thấy một nghịch lý kéo dài: Mỹ có thể là đối tác chiến lược cần thiết, nhưng trong tư duy an ninh của giới quân sự Việt Nam, Washington vẫn là một kịch bản phải luôn đề phòng.

(Theo BBC)