Vào trưa Thứ Bảy 28 tháng 5 năm 1994, buổi khai trương trụ sở mới của Tivi Tuần-san (TVTS) và Hồng-Anh Thư-Xã (HATX) đã diễn ra trong không khí thân mật nhưng trang trọng tại số 129 Barkly Street, Richmond. Sự kiện này không chỉ đánh dấu việc dời về một địa điểm sinh hoạt mới, mà còn là dịp kỷ niệm 9 năm ra đời của tờ báo và 7 năm hoạt động của nhà sách, hai sinh hoạt văn hóa – truyền thông gắn bó mật thiết với cộng đồng người Việt tại Victoria.

Buổi lễ có sự hiện diện đông đủ của giới chính khách liên bang, tiểu bang và địa phương, đại diện các cơ quan truyền thông Úc, cùng nhiều nhân vật tiêu biểu của cộng đồng Việt Nam. Điều đó phản ánh vị trí ngày càng rõ nét của TVTS và HATX trong sinh hoạt xã hội, văn hóa và chính trị của cộng đồng người Việt tại Úc Đại Lợi.

Đông đủ chính khách, truyền thông và đại diện cộng đồng

Trong số quan khách tham dự có Thượng nghị sĩ Nick Bolkus, Tổng trưởng Di trú và Sắc tộc sự vụ liên bang cùng phu nhân, Thượng nghị sĩ Jim Short, Đặc trách Di trú và Sắc tộc sự vụ của Đối lập liên bang, Dân biểu John Brumby, Lãnh tụ Đối lập tiểu bang Victoria cũng có mặt. Riêng Thủ hiến Tự do Jeff Kennett của Tiểu bang Victoria vì bận công tác đã cử Dân biểu Phil Honeywood, Bộ trưởng Giáo dục, làm đại diện.

Ngoài ra còn có nhiều nhân vật quan trọng trong chính quyền và các định chế liên quan đến di trú, sắc tộc và truyền thông, như Giáo sư Trang Thomas, Chủ tịch Hội đồng Sắc tộc sự vụ tiểu bang, các dân biểu liên bang và tiểu bang, đại diện Bộ Di trú, cùng các nghị viên thành phố Richmond, Collingwood, Fitzroy và Footscray.

Giới truyền thông Úc và sắc tộc hiện diện đông đảo với các đại diện của SBS Radio, SBS Television, ABC Radio (chương trình Việt ngữ), Radio Australia, cùng các phóng viên truyền hình sắc tộc. Về phía cộng đồng Việt Nam, có đại diện Ban Chấp hành Cộng đồng Người Việt Tự Do Victoria, các nghị viên gốc Việt và nhiều thân hữu lâu năm của TVTS.

Quan khách lắng nghe Thủ lãnh Đối lập John Brumby (góc trái, quay lưng) phát biểu. Người mặc áo đỏ hàng đầu là Giáo sư Thomas Trang, chủ tịch Ủy hội Sắc tộc Sự vụ TB Victoria. Hình: TVTS

Ông Nguyễn Hồng-Anh: Làm báo vì tự do ngôn luận

Mở đầu buổi lễ, ông Nguyễn Hồng-Anh, Chủ nhiệm kiêm Chủ bút TVTS, đã ngỏ lời chào mừng và chia sẻ lý do sâu xa khiến ông dấn thân vào con đường báo chí. Ông nhắc lại việc mình phải rời Việt Nam cách đó 14 năm vì không có tự do ngôn luận, và theo ông, tình trạng đó cho đến nay vẫn không thay đổi.

Chính khát vọng tự do ấy đã thôi thúc ông, ngay khi đến Úc, quyết tâm làm một tờ báo tiếng Việt. Ông điểm lại chặng đường phát triển của TVTS: từ những ngày đầu làm báo trong một phòng ngủ chật hẹp, với chiếc máy đánh chữ cũ và bỏ dấu bằng tay, rồi chuyển sang phòng khách, xuống garage, và cuối cùng là có được một tòa soạn đúng nghĩa, với đầy đủ phương tiện làm báo.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của Hồng-Anh Thư-Xã, được thành lập hai năm sau khi TVTS ra đời, với mục tiêu bảo tồn văn hóa, ngôn ngữ Việt và tạo điều kiện cho thế hệ trẻ tiếp cận di sản tinh thần của dân tộc.

Nhân dịp này, ông Nguyễn Hồng-Anh bày tỏ lòng tri ân các văn hữu, cộng tác viên trong và ngoài nước, các nhân viên đã gắn bó với tờ báo, đồng thời cảm ơn chính phủ và nhân dân Úc đã mở rộng vòng tay đón nhận cộng đồng người Việt tị nạn.

Đài truyền hình SBS làm công việc phỏng vấn trong khi quan khách đang giải khát. Hình: TVTS

Buổi họp mặt của các chính khách

Trong phần phát biểu của các chính khách, Dân biểu Phil Honeywood là người giữ đúng tinh thần “chúc mừng thuần túy”, không sa vào chính trị. Ông đánh giá cao nội dung phong phú của TVTS, thừa nhận rằng ban đầu từng hiểu lầm đây là một tạp chí giải trí, nhưng sau đó nhận ra đây là một tờ báo nghiêm túc, phục vụ nhu cầu thông tin thiết yếu của những người Việt chưa thông thạo tiếng Anh.

Dân biểu John Brumby thì nhấn mạnh sự trưởng thành vượt bậc của TVTS, từ quy mô tòa soạn đến nội dung và số lượng phát hành. Ông đánh giá cao vai trò của tờ báo trong việc nhanh chóng chuyển tải các diễn biến chính trị quan trọng tại Úc và quốc tế đến cộng đồng người Việt, đồng thời xem thành công của TVTS là minh chứng cho giá trị của tự do ngôn luận trong xã hội Úc.

Phát biểu của TNS Jim Short: Thành công không dễ có

Trong phần phát biểu được nhiều người chú ý, Thượng nghị sĩ Jim Short cho rằng sự phát triển của TVTS không chỉ là thành công cá nhân của ông Nguyễn Hồng Anh, mà còn phản ánh sự trưởng thành của cả cộng đồng Việt Nam tại Úc.

Ông đặc biệt lưu ý đến tính khắc nghiệt của ngành truyền thông, khi cho biết có đến 80% những người làm báo thất bại trong vòng 12 tháng đầu tiên. Trong bối cảnh đó, việc TVTS tồn tại, phát triển và đứng vững suốt 9 năm là một thành tựu đáng ghi nhận. Ông nhấn mạnh sự hiện diện của mình tại buổi lễ là để chúc mừng một nỗ lực hiếm hoi đã vượt qua những rào cản khắc nghiệt của nghề báo.

TNS Jim Short cũng nhân dịp này khẳng định rằng dù có những thay đổi trong nội các đối lập, chính sách di trú của Liên minh đối lập không thay đổi, và ông sẽ tiếp tục sát cánh cùng cộng đồng Việt Nam như trước đây.

Thượng Nghị sĩ Jim Short (giữa) cho biết có đến 80% những người làm báo thất bại trong vòng 12 tháng đầu tiên. Hình: TVTS

Lời đùa của TNS Nick Bolkus và thông điệp phía sau

Phần phát biểu cuối cùng của TNS Nick Bolkus được nhiều người nhớ đến bởi giọng điệu thân mật và dí dỏm. Ông nói rằng thông thường, một điều gì đó được “thai nghén” trong phòng ngủ thì chỉ cần chín tháng để ra đời, nhưng với TVTS, phải mất chín năm mới “sinh thành” một cách trọn vẹn – và kết quả cuối cùng là rất đáng khích lệ.

Đằng sau lời nói đùa đó là sự đánh giá nghiêm túc về vai trò của TVTS và báo chí sắc tộc nói chung. TNS Bolkus nhấn mạnh rằng báo chí sắc tộc là nhịp cầu quan trọng của chính sách đa văn hóa, giúp những cộng đồng không nói tiếng Anh có tiếng nói và được tiếp cận thông tin. Ông khẳng định di dân không phải đến Úc để lấy việc của người khác, mà để đóng góp và tạo thêm việc làm cho xã hội.

Một cột mốc mang ý nghĩa lâu dài

Buổi khai trương kết thúc bằng tiệc trà thân mật, nơi các chính khách, phóng viên và đại diện cộng đồng trao đổi cởi mở. Đài SBS sau đó đã phát hình các phát biểu quan trọng ngay tại trụ sở mới của TVTS, cho thấy sự kiện này không chỉ mang tính nội bộ cộng đồng, mà còn có tiếng vang trong dòng sinh hoạt chính mạch của xã hội Úc.

Nhìn lại, lễ khai trương trụ sở mới của TVTS và HATX không đơn thuần là một nghi thức. Đó là dấu mốc của một hành trình làm báo bền bỉ, từ phòng ngủ, garage đến một tòa soạn đúng nghĩa; là minh chứng cho sức sống của báo chí Việt ngữ hải ngoại; và là lời khẳng định rằng tự do ngôn luận, khi được nuôi dưỡng bằng ý chí và trách nhiệm, có thể tạo nên những thành quả lâu dài.

(Tóm lược bài của ký giả Ký Cận, tháng 5/1994)