Trong bối cảnh trật tự thế giới ngày càng bất ổn bởi xung đột và cạnh tranh giữa các cường quốc, chuyến thăm Úc của Thủ tướng Canada Mark Carney đã đưa ra một thông điệp rõ ràng: các quốc gia tầm trung cần đoàn kết với nhau như những “nước bà con chiến lược” để tự bảo vệ lợi ích và vai trò của mình trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Phát biểu trước Quốc hội Úc, Thủ tướng Carney gọi Canada và Úc là “strategic cousins” – những quốc gia có cùng giá trị, cùng cách nhìn về trật tự quốc tế và có thể tin cậy lẫn nhau. Ông cho rằng thế giới đang trải qua một “rupture”, tức một sự đứt gãy lớn của hệ thống quốc tế, nơi các quy tắc cũ không còn chắc chắn và các cường quốc ngày càng sử dụng kinh tế, công nghệ và chuỗi cung ứng như công cụ gây sức ép. Trong hoàn cảnh đó, các nước tầm trung như Canada và Úc phải liên kết chặt chẽ để xây dựng năng lực tự chủ và tránh bị các siêu cường chi phối.

Ông Carney nhấn mạnh rằng nếu các nước tầm trung không hợp tác với nhau, họ có nguy cơ trở thành nạn nhân của các cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc. Nhắc lại câu nói gây chú ý tại Diễn đàn Davos hồi đầu năm, ông cảnh báo: “Nếu chúng ta không có mặt trên bàn, chúng ta sẽ nằm trên thực đơn.” Ý ông muốn nói rằng các quốc gia không tham gia định hình luật chơi toàn cầu sẽ chỉ còn là đối tượng bị quyết định.

Trọng tâm của sự hợp tác giữa Canada và Úc là những lĩnh vực chiến lược của thế kỷ XXI. Cả hai quốc gia đều là những cường quốc về khoáng sản, đặc biệt là các khoáng chất quan trọng cho công nghệ cao như lithium và đất hiếm. Thay vì coi nhau là đối thủ, ông Carney kêu gọi hai nước trở thành “đối tác chiến lược”, cùng đầu tư vào khai thác, chế biến và xây dựng chuỗi cung ứng an toàn để giảm phụ thuộc vào các thị trường lớn.

Trong lĩnh vực quốc phòng và công nghệ, ông cũng đề xuất tăng cường hợp tác về vệ tinh, truyền thông không gian và trí tuệ nhân tạo. Canada đang phát triển một hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp để cung cấp thông tin liên lạc an toàn toàn cầu, và mong muốn chia sẻ năng lực này với các đối tác tin cậy như Úc. Theo ông Carney, bài học từ chiến tranh Ukraine cho thấy khi hệ thống thông tin bị cắt, một quốc gia có thể bị tê liệt.

Thủ tướng Úc Anthony Albanese đón tiếp người đồng cấp Canada bằng nghi thức cấp nhà nước và bày tỏ sự đồng tình với quan điểm cần tăng cường hợp tác giữa các quốc gia có cùng giá trị. Ông nhắc lại rằng mối quan hệ giữa hai nước có lịch sử lâu dài, thậm chí từ thời cuộc nổi dậy Eureka ở Ballarat thế kỷ XIX, khi một người Canada đã treo lá cờ Southern Cross trong cuộc đấu tranh của thợ mỏ. Theo ông, điều đó tượng trưng cho tinh thần chung giữa hai quốc gia: những xã hội dân chủ sẵn sàng đứng về phía nhau khi cần thiết.

Trong bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông leo thang, hai nhà lãnh đạo cũng thể hiện lập trường chung đối với Iran. Cả ông Albanese lẫn ông Carney đều cho rằng thế giới mong muốn giảm căng thẳng, nhưng điều đó chỉ có thể xảy ra khi nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân bị loại bỏ. Hai nhà lãnh đạo bày tỏ ủng hộ các nỗ lực nhằm ngăn chặn chương trình hạt nhân của Tehran và cho rằng chế độ này đã gây bất ổn khu vực trong nhiều thập niên.

Ngoài vấn đề an ninh, hai bên còn thảo luận việc mở rộng thương mại, hợp tác đầu tư và phối hợp giữa các quỹ hưu trí lớn của hai nước. Các thỏa thuận dự kiến ký kết bao gồm hợp tác về khoáng sản chiến lược, quốc phòng và công nghệ mới. Chuyến thăm cũng là một phần trong chiến lược rộng hơn của Canada nhằm xây dựng mạng lưới đối tác đáng tin cậy trên thế giới, sau các chuyến đi của ông Carney tới châu Âu và Ấn Độ.

Các nhà phân tích cho rằng thông điệp của Thủ tướng Canada phản ánh một xu hướng mới trong chính trị quốc tế: khi cạnh tranh giữa các siêu cường ngày càng gay gắt, các nước tầm trung đang tìm cách liên kết với nhau để tăng sức mạnh tập thể. Với những giá trị và lợi ích tương đồng, Canada và Úc đang cố gắng chứng minh rằng các quốc gia “bà con” vẫn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc định hình trật tự thế giới tương lai.