Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định gia hạn thêm 5 ngày tối hậu thư buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz, thay vì thời hạn 48 giờ trước đó. Ông cho biết quyết định này dựa trên “những cuộc trao đổi rất tốt và mang tính xây dựng” trong hai ngày gần đây, đồng thời tạm hoãn mọi kế hoạch tấn công vào các nhà máy điện và cơ sở năng lượng của Iran để chờ kết quả đàm phán.

Tuy nhiên, phía Iran lập tức bác bỏ. Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf khẳng định không hề có đàm phán nào với Mỹ, cho rằng tuyên bố của Washington chỉ là “tin giả” nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, đồng thời nhấn mạnh Iran sẽ tiếp tục đáp trả đến cùng. Tehran cũng cảnh báo nếu bị tấn công, họ sẽ đánh vào các cơ sở điện, năng lượng và hạ tầng có liên quan đến Mỹ trên toàn khu vực.

Ngay sau tuyên bố gia hạn, thị trường tài chính phản ứng mạnh: giá dầu Brent giảm từ mức đỉnh hơn 113 USD xuống gần 100 USD/thùng; chứng khoán Mỹ, châu Âu và kim loại quý đồng loạt tăng. Dù vậy, tính từ khi chiến tranh bùng nổ cuối tháng 2, giá dầu vẫn tăng hơn 50%, cho thấy nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu chưa hề giảm.

Trên thực địa, chiến sự tiếp tục leo thang. Iran đã phóng tên lửa về phía Israel, trong đó có khu vực gần cơ sở hạt nhân Dimona, dù không gây thiệt hại. Israel đáp trả bằng các đợt không kích quy mô lớn vào Tehran và các mục tiêu hạ tầng. Mỹ cũng cảnh báo có thể mở rộng tấn công vào những khu vực Iran sử dụng để phóng tên lửa và máy bay không người lái.

Tại vùng Vịnh, căng thẳng lan rộng khi các hệ thống phòng không ở UAE, Saudi Arabia, Bahrain và Kuwait liên tục đánh chặn tên lửa và UAV. Iran đe dọa sẽ rải thủy lôi toàn bộ Vịnh Ba Tư nếu bị xâm lược, đồng thời coi các nhà máy điện và khử mặn – nguồn nước sống còn của các nước sa mạc – là mục tiêu hợp pháp. Nguy cơ gián đoạn điện và nước tại khu vực này vì thế trở nên nghiêm trọng.

Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu – vẫn trong tình trạng kiểm soát chặt chẽ. Iran tuyên bố tuyến đường chưa đóng hoàn toàn nhưng hạn chế tàu của Mỹ và đồng minh, khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị bóp nghẹt.

Ở hậu trường chính trị quốc tế, các tổ chức như Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo không quốc gia nào miễn nhiễm trước khủng hoảng. Liên Hiệp Quốc kêu gọi giải pháp ngoại giao, nhấn mạnh không có giải pháp quân sự. Trong khi đó, Mỹ và Israel khẳng định chiến dịch quân sự đang “đi đúng kế hoạch”, nhằm triệt tiêu năng lực quân sự lâu dài của Iran.

Dù việc gia hạn của ông Trump giúp hạ nhiệt tạm thời nguy cơ tấn công trực tiếp, tình hình tổng thể vẫn cực kỳ mong manh: chiến sự chưa giảm, đe dọa lan rộng trong khu vực, còn thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động mạnh theo từng tuyên bố chính trị.