Sự kiện Thủ hiến bang Victoria, Daniel Andrews, lần thứ hai trực tiếp đến studio của TiVi Tuần-san (TVTS) Online để tham gia phỏng vấn là một dấu mốc hiếm có đối với truyền thông Việt ngữ tại Úc. Cuộc gặp gỡ diễn ra vào cuối tháng 4 năm 2023, chỉ khoảng năm tháng sau khi ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tiểu bang và bước vào nhiệm kỳ thứ ba, đồng thời trở thành Thủ hiến Lao động tại vị lâu nhất trong lịch sử bang Victoria.

Không chỉ mang ý nghĩa chính trị, sự kiện này còn phản ánh mức độ quan tâm ngày càng lớn của chính quyền đối với cộng đồng người Việt – một trong những cộng đồng sắc tộc năng động và có ảnh hưởng tại bang này. Tuy nhiên, cuộc phỏng vấn lần này cũng diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: nội bộ cộng đồng người Việt đang tồn tại một tranh chấp sâu sắc liên quan đến dự án Viện Bảo tàng Việt Nam tại Úc (Vietnamese Museum Australia – VMA).

Một cuộc phỏng vấn “chưa từng có tiền lệ”

Ngay từ phần mở đầu, nhà báo Nguyễn Hồng Anh nhấn mạnh tính đặc biệt của cuộc phỏng vấn: đây là lần thứ hai một Thủ hiến đương nhiệm đến tận tòa soạn một cơ quan truyền thông Việt ngữ để đối thoại trực tiếp.

Nếu lần gặp trước diễn ra trước bầu cử, thì lần này mang tính chất hậu bầu cử – khi Daniel Andrews đã củng cố vị thế chính trị của mình. Điều này cho thấy không chỉ là một cử chỉ vận động tranh cử, mà là sự duy trì đối thoại với cộng đồng sau khi đã được trao quyền.
Trong lời mở đầu, Thủ hiến Andrews không quên gửi lời cảm ơn cộng đồng người Việt – một lực lượng cử tri mà ông thừa nhận đã “ủng hộ rất mạnh mẽ” trong nhiều năm qua.

Nhân viên phòng thu hình chuẩn bị máy móc cho buổi quay phim

Viện Bảo tàng Việt Nam: Điểm nóng gây chia rẽ

Phần đáng chú ý nhất của cuộc phỏng vấn xoay quanh dự án Vietnamese Museum Australia (VMA) – một công trình văn hóa lớn với tổng ngân sách hơn 20 triệu đô la Úc từ chính phủ tiểu bang và liên bang.

Ban đầu, nguồn tài trợ này được cấp cho Cộng đồng Người Việt Tự do Victoria (VAC-Vic), một tổ chức lâu đời quy tụ hơn 20 hội đoàn thành viên. Tuy nhiên, việc ban chấp hành cũ chuyển giao dự án cho một tổ chức độc lập là VMA Ltd đã gây ra tranh chấp nội bộ nghiêm trọng. VAC-Vic cho rằng việc chuyển giao này không phù hợp với nội quy của hội.

Trong vai trò nhà báo, Nguyễn Hồng-Anh đã trực tiếp đặt câu hỏi với Thủ hiến: nếu VAC-Vic yêu cầu chính phủ ngưng giải ngân cho đến khi tòa án phân xử, ông sẽ làm gì?

Đáp lại, Thủ hiến Andrews tỏ ra thận trọng. Ông cho biết vì vụ việc đang trong tiến trình pháp lý nên ông bị giới hạn trong việc bình luận. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh hai điểm quan trọng:

Thứ nhất, theo thông tin mà chính phủ nhận được, các quy trình tài trợ đã được thực hiện đúng quy định.

Thứ hai, điều ông quan tâm nhất là dự án phải được hoàn thành.

Ông nói rõ: mục tiêu của chính phủ là xây dựng một bảo tàng xứng đáng để kể lại câu chuyện của người Việt tại Victoria – “một câu chuyện của hy vọng, của lòng dũng cảm, của gia đình và của sự đóng góp.”

Câu nói đáng chú ý nhất của ông là: “Less lawyers and more builders” – tạm hiểu: cần ít tranh tụng hơn và nhiều hành động xây dựng hơn. Đây vừa là một thông điệp mang tính thực dụng, vừa phản ánh mong muốn hạ nhiệt tranh chấp để dự án có thể tiến triển.

Đến thời điểm hiện tại, tranh chấp pháp lý đã được tạm dừng và dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026 – một bước tiến cho thấy nỗ lực dung hòa, dù những khác biệt trong cộng đồng vẫn chưa hoàn toàn được giải quyết.

Thủ hiến Andrews chụp hình với Luật sư Hải (trái) và Chủ bút Hồng-Anh (phải) sau khi thu hình

Áp lực chi phí sinh hoạt: Những giải pháp cụ thể

Bên cạnh câu chuyện bảo tàng, cuộc phỏng vấn cũng tập trung vào vấn đề thiết thực hơn: chi phí sinh hoạt đang gia tăng.

Thủ hiến Andrews thừa nhận áp lực này là “rất thực” và ảnh hưởng đến mọi gia đình. Tuy nhiên, ông cũng phân định rõ những lĩnh vực nằm ngoài thẩm quyền của chính quyền tiểu bang, như lãi suất hay giá thực phẩm toàn cầu.

Dù vậy, ông nhấn mạnh các biện pháp cụ thể mà chính phủ có thể thực hiện:

– Miễn phí hoàn toàn giáo dục mầm non (kinder), giúp mỗi gia đình tiết kiệm khoảng 2.000 đô la mỗi năm
– Chương trình “Power Saver Bonus” hỗ trợ trực tiếp 250 đô la tiền điện
– Tiếp tục đầu tư hạ tầng lớn nhằm tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế.

Thông điệp của ông là: chính phủ không thể giải quyết mọi vấn đề, nhưng có thể “đặt tiền vào túi người dân” thông qua các chính sách thiết thực.

Phòng tiêm an toàn: Quyết định khó nhưng cần thiết

Một chủ đề gây tranh cãi khác là phòng tiêm chích an toàn tại North Richmond – vấn đề đã tác động trực tiếp đến khu thương mại Victoria Street, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp người Việt.

Trước sự phản đối của cư dân và tiểu thương, Thủ hiến Andrews vẫn giữ lập trường ủng hộ mô hình này. Ông dẫn chứng rằng đã có khoảng 6,000 trường hợp sốc thuốc được giải quyết tại đây mà không có ca tử vong nào.

Theo ông, dù gây khó khăn về mặt xã hội và hình ảnh, phòng tiêm này là giải pháp nhân đạo và hiệu quả hơn so với việc để người nghiện sử dụng ma túy ngoài đường phố, dẫn đến tử vong.

Tuy nhiên, ông cũng cam kết cải thiện điều kiện sinh hoạt cho khu vực xung quanh, đồng thời khuyến khích người sử dụng ma túy vào cơ sở thay vì tiêm chích công khai.

Thủ hiến Andrews chụp hình lưu niệm với nhân viên và thân hữu của TVTS trước khi rời tòa soạn

Phát triển cộng đồng Việt: Vai trò chủ động từ bên trong

Khi nói về tương lai cộng đồng người Việt tại Victoria, Thủ hiến Andrews nhấn mạnh một nguyên tắc: chính cộng đồng phải là người đề xuất và dẫn dắt các sáng kiến.

Ông cho biết chính phủ sẵn sàng hỗ trợ các dự án như khu văn hóa (precinct), lễ hội, trung tâm sinh hoạt… nhưng ý tưởng phải xuất phát từ cộng đồng.

Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ – con cháu của những người Việt định cư từ sau năm 1975 – trong việc định hình “chương tiếp theo” của cộng đồng.

Thông điệp này vừa mang tính khuyến khích, vừa là một lời nhắc: sự phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ từ chính quyền, mà cần nội lực từ chính cộng đồng.

Kết luận: Giữa chính sách và thực tế cộng đồng

Cuộc phỏng vấn lần thứ hai của Thủ hiến Daniel Andrews tại TVTS không chỉ là một sự kiện truyền thông đặc biệt, mà còn phản ánh mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa chính quyền bang Victoria và cộng đồng người Việt.

Tuy nhiên, nó cũng cho thấy một thực tế: bên cạnh những cam kết chính sách và hỗ trợ tài chính, cộng đồng vẫn đang đối mặt với những vấn đề nội tại – điển hình là tranh chấp quanh dự án bảo tàng.

Trong cách trả lời của mình, Thủ hiến Andrews chọn một lập trường cân bằng: tôn trọng tiến trình pháp lý, nhưng không để tranh chấp làm chậm lại mục tiêu chung.

Cuối cùng, thông điệp xuyên suốt của ông vẫn là: xây dựng, hợp tác và hướng tới tương lai – không chỉ cho riêng cộng đồng người Việt, mà cho toàn bộ xã hội đa văn hóa của tiểu bang Victoria.