HORMUZ – Tổng thống Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt giữ một tàu hàng treo cờ Iran tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa hải quân gần eo biển Hormuz, làm căng thẳng giữa Washington và Tehran tăng vọt. Theo ông Trump, tàu mang tên Touska đã bị khu trục hạm Mỹ cảnh báo nhiều lần nhưng không chấp hành.

Ông nói tàu chiến Mỹ đã bắn thủng phòng máy, vô hiệu hóa động cơ rồi Thủy quân Lục chiến Mỹ lên kiểm soát con tàu và kiểm tra hàng hóa bên trong. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận vụ chặn bắt diễn ra sau sáu giờ đối đầu trên biển Ả Rập, khi tàu Touska tiếp tục hướng về cảng Bandar Abbas của Iran.

Mỹ nói họ đã mất khoảng 6 tiếng để yêu cầu tuân lệnh phong tỏa nhưng tàu Touska dài khoảng 300 mét, bằng chiếc hàng không mẫu hạm đã không tuân theo.

Phía Iran lập tức tố cáo Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn đạt được đầu tháng này và gọi hành động đó là “cướp biển có vũ trang”. Bộ chỉ huy Khatam al-Anbiya cảnh báo lực lượng vũ trang Iran sẽ sớm đáp trả.

Sự cố xảy ra giữa lúc eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thế giới – rơi vào thế bế tắc. Từ ngày 13/4, Mỹ áp đặt phong tỏa các tàu đi và đến cảng Iran nhằm buộc Tehran chấp nhận đàm phán. Iran đáp lại rằng nếu tàu của họ không được qua lại thì tàu nước khác cũng không thể đi qua.

Dù trước đó Iran từng thông báo mở lại tuyến hàng hải sau lệnh hưu chiến 10 ngày giữa Israel và Hezbollah, các giới chức Tehran sau đó khẳng định vẫn duy trì hạn chế vì ông Trump tuyên bố phong tỏa còn tiếp tục “cho đến khi đạt thỏa thuận hoàn toàn”.

Theo các nguồn tin an ninh khu vực, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hiện kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz và tuyến hàng hải này trên thực tế đã bị đóng lại ở mức độ đáng kể. Nhiều tàu được cho là đã phải quay đầu, trong khi ít nhất một tàu bị nổ súng cảnh cáo khi tìm cách đi qua.

Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi từng tuyên bố Hormuz sẽ mở cửa trong thời gian ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon. Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định phong tỏa các cảng Iran vẫn tiếp tục cho đến khi đạt được thỏa thuận đầy đủ với Tehran, giới lãnh đạo Iran lập tức thay đổi giọng điệu.

Bộ chỉ huy quân sự Iran tuyên bố quyền kiểm soát eo biển đã trở về “trạng thái trước đây”, tức nằm dưới sự quản lý nghiêm ngặt của lực lượng vũ trang. Tehran cảnh báo các hạn chế sẽ không được dỡ bỏ chừng nào Hoa Kỳ còn duy trì phong tỏa hàng hải đối với các cảng Iran.

Về phía Washington, ông Trump bác bỏ việc Iran có thể dùng Hormuz để gây sức ép. Ông nói Tehran “không thể tống tiền chúng ta”, đồng thời khẳng định đàm phán vẫn đang tiến triển tốt. Tổng thống Mỹ tiếp tục nhấn mạnh Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và cho rằng sức ép quân sự lẫn kinh tế đang buộc Tehran phải nhượng bộ.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) cho biết hàng chục tàu đã quay đầu theo hướng dẫn của lực lượng Mỹ kể từ khi phong tỏa được áp dụng. Điều này cho thấy cuộc đối đầu không chỉ diễn ra trên bàn đàm phán mà đã tác động trực tiếp đến giao thông biển và chuỗi cung ứng quốc tế.

Phái đoàn Mỹ đã lên đường qua Pakistan để đàm phán lần thứ hai, sau thất bại tuần trước. Nhưng phía Iran nói họ sẽ không cử phái đoàn tham dự vì Mỹ vẫn còn phong tỏa.

Tổng thống Trump sẽ có quyết định. Tấn công hay gia hạn thêm?