Cộng đồng người Việt tị nạn có mặt  ở Úc đã 51 năm. Vài chục, vài trăm người từ năm 1975 lên tới hàng chục ngàn trong thập niên 1980.

Từ năm 1991, sau khi các nước đã không còn tự động nhận người tị nạn, dân số người Việt đã lên quá 120,000 người. Từ đây cộng đồng người Việt có thêm những người đoàn tụ gia đình, và di dân  nâng dân số hiện nay lên tới khoảng 350,000. Trong số này có hàng chục ngàn du học sinh, lao động và tạm trú trong đó một số đã chuyển sang diện thường trú. Do đó, cộng đồng người Việt (gồm cả thế hệ sinh đẻ tại đây) là một cộng đồng đa diện.

Họ là những người trong thế hệ 1 (hiện nay tuổi từ 65 đến trên 90); thế hệ 1.5 (tuổi từ 40 đến khoảng 65) hiện nắm những  chức vụ chuyên môn và lãnh đạo chính trị trong xã hội Úc; thế hệ 2 có cha mẹ là người Việt tị nạn sinh tại Úc từ cuối thập niên 1970 cho đến khoảng năm 2000 (tuổi từ 20 đến khoảng 40), là những thanh niên và người trưởng thành trẻ tuổi; thế hệ 3 phần lớn tuổi thiếu nhi và thiếu niên (thuộc nhóm dưới 20).

Từ ngày cộng sản mở cửa, VN không còn bị cấm vận, nhiều người đến Úc theo diện hôn nhân, du học, lao động nên cộng đồng VN ngày nay phức tạp hơn trước năm 2000. Vì sống dưới chế độ cộng sản nên những di dân sau này có nguồn gốc “văn hóa”, chính trị, tư tưởng và hoạt động khác người tị nạn. Có một số người hòa nhập với người tị nạn, có người sống riêng  rẽ, coi chế độ hiện nay ở VN là đại diện cho họ, bảo vệ chế độ đó bằng mọi cách như “phát huy nguồn lực người Việt ở nước ngoài, phục vụ phát triển đất nước” theo Nghị quyết 1334.

Đã có những sự xung đột giữa cờ vàng và cờ đỏ. Một du học sinh xé, chà đạp cờ vàng bị đuổi về nước. Ngày 30/4 cả trăm du học sinh mừng ngày “giải phóng” Miền Nam như là một hành động gây hấn, thách thức dù họ đang chịu sự chi phối điều kiện nghiêm ngặt của visa du học, có thể bị trục xuất nếu vi phạm.

Ông Nguyễn Quang Duy (trái). Chủ tịch Cộng đồng NVTD Tiểu bang Victoria trong cuộc biểu tình trước Quốc hội Liên bang Úc. Hình: TVTS

Nhiều người đến Úc gần đây theo diện di dân, được thường trú hay đã vào quốc tịch. Một số vào làm việc trong một số tổ chức hội đoàn, tổ chức an sinh xã hội cộng đồng. Cộng đồng tị nạn không còn thuần nhất nữa. Một số người cho rằng không nên phân biệt cờ vàng cờ đỏ, thậm chí cho rằng không nên có cờ nào để “kết nối” với nhau vì làm xã hội thì phi chính trị, hoặc tị nạn là chuyện quá khứ.

TVTS khi nói đến xã hội Úc tốt đẹp thường nêu ra chính sách đa văn hóa nhưng cũng nêu lên sự xung đột giữa các sắc tộc. Trước đây là người đến từ các nước Đông âu sau khi Nam Tư bị tan rã. Hiện giờ có xung đột giữa người Palestine/ Hồi giáo và Do Thái.

TVTS cũng đã từng lo ngại ngày nào đó sẽ có xung đột giữa người Việt cờ vàng và cờ đỏ và sẽ nghe phê bình “khi đến Úc hãy bỏ quá khứ, xung đột ở phi trường”.

Nhà nước CSVN có sức mạnh về tài chánh và ngoại giao để lũng đoạn cộng đồng VN và sẽ gây một ấn tượng không tốt cho người Úc khi người gốc tị nạn có xung đột với những người yêu đảng và bác Hồ của họ. Sẽ có những tổ chức thân nhà nước VN hoạt động công khai và hợp pháp.

Sống ở Úc lâu năm, đã có người tị nạn vào chính trường các cấp. Chúng ta biết có luật Foreign Interference Act (Đạo luật Can thiệp Nước ngoài). Đã có người Việt tị nạn ngồi tù vì luật này. Khác với VNCS độc tài, sống ở nước dân chủ, hãy biết cách dùng nó để bảo vệ nước Úc.

Nhưng đứng trước nguy cơ bị xâm nhập mà người tị nạn lại đang tranh giành nhau chỉ vì cái danh “Ban Chấp hành” Cộng đồng NVTD-Victoria!

Người từ chế độ đang “lên ngôi” ở Úc! Vừa lo vừa buồn.

(Trích Xã luận tuần san điện tử etvts.com.au số 2095 phát hành Thứ Tư 12.8.2026