Ba ca khúc, ba câu hỏi và một hành trình đi tìm ý nghĩa của đời người. Nếu ở kỳ trước, tiếng nhạc của Nguyễn Hồng-Anh đi vào cõi thiền qua ba ca khúc được nhạc sĩ dương cầm Tôn Nữ Diệu Trang diễn giải bằng một cái nhìn tĩnh lặng, hướng nội, thì ở kỳ này, âm nhạc lại mở ra một cánh cửa khác: cánh cửa nhìn vào kiếp nhân sinh.

Đó là ba ca khúc mà Nguyễn Hồng-Anh gọi là “Đời Ca”: Mùa Thu Cuộc Đời sáng tác năm 2014, Trăm Năm Một Đời và Đời Cho Ta, cùng sáng tác năm 2016.

Ba bài hát được viết trong một khoảng thời gian tương đối ngắn, nhưng không phải là ba bài hát nói về cùng một tâm trạng. Nếu “Trăm Năm Một Đời” là sự nhận thức về tính phù du và vô thường của kiếp người, “Mùa Thu Cuộc Đời” là sự nhìn lại khi con người đã đi qua phần lớn con đường, thì “Đời Cho Ta” lại mở ra một hướng khác: từ sự chiêm nghiệm về đời mình đi đến lòng biết ơn, tình thương và sự chia sẻ với tha nhân.

Điều đặc biệt là ba ca khúc ấy không được trình bày đơn thuần như một chương trình ca nhạc.

Khoảng sáu tháng sau buổi nhạc thính phòng về thiền được tổ chức tại tư gia,  vào cuối năm 2024 Nguyễn Hồng-Anh lại mời một nhóm thân hữu nhỏ đến dự một chương trình âm nhạc đặc biệt. Khoảng mười người ngồi lại với nhau. Không sân khấu lớn, không ánh đèn trình diễn, không một chương trình văn nghệ theo nghĩa thông thường.

Ở đó, có âm nhạc, có người sáng tác, có người trình bày và quan trọng hơn cả là có đối thoại.

Nhạc sĩ dương cầm Lê Kim Trang, vốn cũng là một nhà toán học và người có sự quan tâm đến thiền học, triết học, đảm nhận phần giới thiệu ba “Đời Ca”. Sau mỗi phần diễn giải, Nguyễn Hồng-Anh lại hát chính ca khúc của mình.

Vì thế, người nghe không chỉ nghe một bài hát. Họ nghe một bài hát được hỏi, được giải thích, được phản biện và rồi được chính tác giả trả lời bằng những suy nghĩ của mình.

Đó là điều làm nên nét đặc biệt của chương trình.

Từ một bài hát đến câu hỏi muôn thuở: Ta là ai?

Ngày 25 tháng 12 năm 2024, chương trình được đưa lên YouTube của TiVi Tuần-san Online với tựa đề “Kiếp nhân sinh qua 3 bài ‘đời ca’, Kim Trang phỏng vấn, dẫn giải và Nguyễn Hồng-Anh trình bày”.

Theo youtube video có trên 11,000 người xem, chương trình nhận được sự chú ý đáng kể của người xem. Một nhận xét của một  khán giả cho rằng phần giới thiệu của Kim Trang “duyên dáng, sâu sắc”, và những đề tài tưởng nặng nề về triết lý lại trở nên hấp dẫn, lôi cuốn.

Nhận xét ấy phần nào giải thích được điều đặc biệt của chương trình. Bởi nếu chỉ nghe ba bài hát, người ta có thể nhận ra một Nguyễn Hồng-Anh của tuổi đời đã nhiều trải nghiệm. Nhưng qua những câu hỏi của Kim Trang, người nghe lại gặp một Nguyễn Hồng-Anh khác: một người sáng tác không nhất thiết khởi đầu từ một hệ thống triết học, nhưng trong quá trình sống và sáng tác lại tự nhiên chạm đến những câu hỏi mà triết học đã đặt ra từ hàng ngàn năm.

Tại sao ta sinh ra? Ta sống để làm gì? Sau một đời người, ta còn lại gì? Và  cuối cùng: Chết rồi ta đi về đâu?

Đây là những câu hỏi không có một câu trả lời duy nhất. Chúng theo con người từ thời cổ đại cho đến hôm nay, đi qua tôn giáo, triết học, văn chương và nghệ thuật.

Kim Trang không đặt những câu hỏi ấy theo cách của một người phỏng vấn muốn tìm một câu trả lời cụ thể. Cô dùng chính cấu trúc âm nhạc để mở ra câu hỏi. Và Nguyễn Hồng-Anh cũng không cố tìm một câu trả lời “đúng”. Nhiều khi ông chỉ trả lời rất giản dị: con người sinh ra, sống rồi chết, đó là quy luật bình thường của cuộc đời.

Chính sự giản dị ấy lại đáng suy nghĩ. Bởi khi đã đi qua nhiều biến động của cuộc sống, có lẽ con người không còn cần phải tìm một lời giải quá lớn cho sự hiện hữu của mình. Đôi khi, nhận ra rằng sinh, lão, bệnh, tử là một phần tự nhiên của đời sống cũng đã là một cách nhìn nhẹ nhàng hơn về cái chết.

Nguyễn Hồng-Anh một buổi chiều đầu hạ Melbourne 2024 với những ca khúc về cuộc đời Hình: TVTS

“Trăm năm một đời”: Một trăm năm có thật sự dài?

Kim Trang mở đầu cuộc đối thoại bằng ca khúc Trăm Năm Một Đời. Ngay từ những câu đầu tiên, bài hát đã đặt con người trước một nghịch lý: chúng ta chào đời bằng tiếng khóc, nhưng một đời người lại được đo bằng những nụ cười, những ước vọng, những vui buồn và những yêu thương.

Kim Trang phân tích âm nhạc của bài hát trước khi đi vào triết lý. Ca khúc được viết ở cung La trưởng, nhưng phần mở đầu có những chuyển động giai điệu khiến người nghe không cảm thấy hoàn toàn vui tươi. Có một sự chênh chao, như một câu hỏi chưa được trả lời. Rồi từ đó, âm nhạc chuyển sang một cảm giác khác: trăm năm tưởng như dài nhưng thực ra lại có thể trôi qua rất nhanh, như một giấc mơ.

Đó chính là ý niệm vô thường. Kim Trang liên hệ điều này với quan niệm Phật giáo về đời người và với câu thơ nổi tiếng của Nguyễn Công Trứ về tiếng khóc khi con người vừa mở mắt chào đời.

Nhưng Nguyễn Hồng-Anh không nhìn sự vô thường như một điều bi thảm. Đối với ông, con người sinh ra, sống và chết là quy luật của cuộc đời. Không nhất thiết phải biến quy luật ấy thành một bi kịch. Đây là một điểm quan trọng trong “Đời Ca” của Nguyễn Hồng-Anh.

Ông không phủ nhận nỗi buồn của đời người, nhưng cũng không muốn bị nỗi buồn ấy thống trị. Trong bài hát có hình ảnh trăng tròn rồi trăng khuyết. Với truyền thống thi ca Việt Nam, trăng khuyết thường gợi lên sự chia lìa, dang dở, nhớ thương. Kim Trang nhắc đến Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương và những vầng trăng từng mang theo nỗi buồn của con người.

Nhưng Nguyễn Hồng-Anh lại nhìn trăng theo một cách rất khác. Ông kể rằng có những buổi tối đi bộ, nhìn thấy trăng tròn, rồi vài ngày sau lại thấy trăng khuyết. Và chính sự thay đổi ấy làm ông nhận ra cuộc đời trôi nhanh đến mức nào.

Nhưng thay vì buồn, ông lại thấy hạnh phúc. Trăng tròn rồi trăng khuyết, trăng khuyết rồi lại trăng tròn. Cuộc đời cũng vậy. Đó không phải là một đường thẳng bất động mà là một vòng chuyển động.

Và có lẽ chính ở đây, “vô thường” không còn chỉ là một khái niệm đáng sợ. Nó trở thành một lời nhắc nhở rằng mọi khoảnh khắc đều quý giá bởi không có khoảnh khắc nào đứng yên mãi mãi.

Một trăm năm có thể dài hơn một ngàn năm

Một trong những câu hỏi đẹp nhất của Kim Trang xoay quanh ý niệm “trăm năm nối dài ngàn năm”. Một đời người, theo nghĩa sinh học, có thể chỉ khoảng một trăm năm. Vậy làm sao một trăm năm lại có thể trở thành một ngàn năm?

Nguyễn Hồng-Anh trả lời rằng con số một ngàn năm chỉ là một biểu tượng. Nếu một người sống một trăm năm nhưng sống trong yêu thương, thì một trăm năm ấy có thể có giá trị như một ngàn năm.

Nói cách khác, độ dài của một đời người không chỉ được đo bằng thời gian mà còn bằng chiều sâu của những gì người ấy để lại.

Một đời sống đầy yêu thương có thể vượt qua giới hạn của thời gian. Hình hài mất đi. Tuổi trẻ mất đi. Danh vọng cũng có thể mất đi.Nhưng tình thương, ký ức và những điều tốt đẹp một người đã trao cho người khác có thể tiếp tục tồn tại. Đó cũng chính là chiếc cầu đưa chương trình từ “Trăm Năm Một Đời” sang Mùa Thu Cuộc Đời.

Mùa thu không phải là dấu chấm hết

Nếu mùa xuân tượng trưng cho tuổi trẻ và mùa hạ tượng trưng cho sức sống, thì mùa thu thường được xem như thời điểm con người bắt đầu nhìn lại. Mùa thu của thiên nhiên có thể trở lại sau mùa đông. Nhưng mùa thu của đời người thì khác.

Kim Trang nhận xét rằng bốn mùa của đất trời tuần hoàn, nhưng bốn mùa của đời người lại chỉ đi theo một chiều. Không có chuyến tàu nào đưa con người trở về tuổi trẻ. Không có cách nào trở lại một thời yêu đương, một mùa xuân đã mất. Nếu có thể trở về, thì chỉ bằng ký ức.

Đó là không gian của Mùa Thu Cuộc Đời, sáng tác năm 2014.

Nguyễn Hồng-Anh nói rằng ông viết bài này khi đã trên 60 tuổi. Và ông nhìn thấy mình đang bước vào một giai đoạn khác của đời người.

Ông từng nghĩ rằng nếu một ngày mình qua đời, trước quan tài có thể đặt bài hát ấy cùng tiếng hát của chính mình. Ý nghĩ ấy nghe qua có vẻ buồn. Nhưng khi đọc kỹ lời ca và nghe phần đối thoại, lại không hẳn là một lời than thở. Nó giống một lời từ biệt bình thản.

Người viết nhìn lại một đời với đủ cả vui buồn, yêu thương, tranh đua, hơn thua, những điều đúng và những điều sai. Ông không tự nhận mình là người hoàn hảo.

Ngược lại, ông thừa nhận con người có thể làm người khác buồn, có thể gây ra những điều không tốt và phải chịu trách nhiệm về những gì mình đã làm. Đó là lúc khái niệm nghiệp xuất hiện trong cuộc đối thoại.

Kim Trang (góc phải) mở đầu cuộc đối thoại bằng ca khúc Trăm Năm Một Đời: 100 năm có thật sự dài? Khâm Nguyễn (góc trái), người em của Nguyễn Hồng-Anh đệm đàn bass và cũng là người viết nhạc tài tử. Hình: TVTS

Một người Công giáo nói về nghiệp và Phật giáo

Kim Trang đặt câu hỏi rất trực tiếp: phải chăng những câu hát về hơn thua, oán thù và nghiệp oan là ảnh hưởng của triết lý nghiệp báo, luân hồi trong Phật giáo?

Câu trả lời của Nguyễn Hồng-Anh khá thú vị. Ông nói mình là người Công giáo, nhưng thích triết học và xem Phật giáo như một hệ thống tư tưởng triết học mà ông quan tâm.

Điều đó giải thích vì sao trong những sáng tác về đời người của ông, tư tưởng Kitô giáo và những suy niệm gần với Phật giáo đôi khi có thể đứng cạnh nhau mà không nhất thiết loại trừ nhau. Điểm gặp gỡ không phải ở giáo lý, mà ở đạo đức của đời sống con người.

Làm điều tốt thì để lại điều tốt. Làm điều sai thì phải nhìn nhận cái sai. Đừng trốn tránh trách nhiệm trước những gì mình đã gây ra. Và quan trọng hơn, trước khi rời khỏi cuộc đời, hãy cố gắng rời đi trong sự thanh thản. Đó cũng là ý nghĩa của một nụ cười còn lại trong “Mùa Thu Cuộc Đời”.

Nguyễn Hồng-Anh nói rằng khi ông viết những chuyển đoạn âm nhạc tạo cảm giác bâng khuâng, ông không hoàn toàn ý thức được tại sao mình lại viết như vậy. Nó đến một cách tự nhiên. Có lẽ đây là một trong những điều thú vị nhất về sáng tác của một “nhạc sĩ tài tử” như cách ông thường tự nhận.

Có những điều không đến từ kỹ thuật. Nó đến từ kinh nghiệm sống. Đến từ những gì đã tích tụ trong tâm trí suốt nhiều năm. Và cuối cùng, nó tìm được một con đường để đi ra bằng âm nhạc.

Từ “mùa thu” đến một nụ cười khi rời cõi đời

Kim Trang tiếp tục mở rộng cuộc đối thoại sang triết học hiện sinh.

Con người là gì? Con người có tự do không? Hay tất cả đã được định đoạt bởi số phận, thiên mệnh hay một quyền lực cao hơn? Cô nhắc đến hình ảnh nổi tiếng của Blaise Pascal: con người là một cây sậy yếu đuối nhưng là cây sậy biết suy tư. Sự yếu đuối khiến con người nhỏ bé trước vũ trụ.

Nhưng khả năng suy tư lại khiến con người trở nên cao cả. Con người biết mình hữu hạn. Biết mình sẽ chết. Biết thời gian đang trôi. Và chính vì biết những điều đó, con người mới đặt câu hỏi về ý nghĩa của sự sống.

Nguyễn Hồng-Anh không đưa ra một lý thuyết triết học hoàn chỉnh. Câu trả lời của ông đơn giản hơn: ông nghĩ con người nên tự quyết định cuộc đời mình, không nên hoàn toàn phó mặc cho định mệnh.

Đó là một câu trả lời phù hợp với chính cuộc đời ông. Bởi cuộc đời Nguyễn Hồng-Anh đã đi qua nhiều khúc quanh mà không phải lúc nào ông cũng có thể chọn lựa hoàn toàn theo ý muốn. Nhưng sau mỗi biến cố, ông vẫn tiếp tục sống, làm báo, sáng tác và hát.

Vì thế, khi nói về “Mùa Thu Cuộc Đời”, ông không muốn mùa thu ấy trở thành buổi chiều tàn. Nếu phải rời khỏi cuộc đời, ông muốn rời đi với một nụ cười. Có lẽ đó là một trong những hình ảnh đẹp nhất của “Đời Ca”.

“Đời Cho Ta”: Từ chiêm nghiệm đến lòng biết ơn

Sau khi đi qua câu hỏi về sinh tử và mùa thu của đời người, chương trình không kết thúc bằng một nốt buồn. Nguyễn Hồng-Anh chuyển sang Đời Cho Ta, ca khúc sáng tác năm 2016.

Nếu hai bài trước nhìn đời người từ khoảng cách của thời gian, thì “Đời Cho Ta” nhìn cuộc đời từ một góc độ rộng mở hơn: đời đã cho ta những gì, và ta sẽ trả lại cuộc đời những gì?

Bài hát được viết ở cung La trưởng, mang màu sắc nhẹ nhàng, vui tươi và trong sáng. Kim Trang nhận xét đây giống như một “kinh nhạc” mang tính triết lý nhân sinh. Nhưng điều đáng chú ý là triết lý trong bài không khô khan.

Nó được diễn tả bằng những điều rất cụ thể: tình yêu, lòng nhân ái, sự chia sẻ và ước mơ về một thế giới trong đó con người biết sống với nhau.

Có một hình ảnh trong bài hát mà Kim Trang đặc biệt chú ý: những vì sao trên bầu trời. Ai sở hữu những vì sao? Người giàu hay người nghèo?

Câu trả lời của Nguyễn Hồng-Anh rất giản dị: không ai sở hữu cả. Tinh tú thuộc về tất cả mọi người. Từ hình ảnh ấy, ông đi đến một suy nghĩ về công bằng xã hội.

Nếu bầu trời thuộc về mọi người thì những gì con người có được trong cuộc đời cũng không nên chỉ được giữ lại cho riêng mình. Có người dư thừa. Có người thiếu thốn. Vì vậy, nếu đời đã cho ta, thì ta cũng nên cho lại đời. Đó là lý do bài hát nhắc đến việc mở rộng bàn tay, mở rộng túi tiền để chia sẻ với người kém may mắn.

Nguyễn Hồng-Anh chăm chú theo dõi bởi không biết Kim Trang -một nhạc sĩ dương cầm có sự hiểu sâu sắc vế triết học- sẽ hỏi ông những điều gì qua 3 ca khúc Đời Ca. Hình: TVTS

Một thế giới chung một nhà: Không tưởng hay giấc mơ cần thiết?

Kim Trang lại đẩy cuộc đối thoại xa hơn. Khi bài hát nói đến một thế giới chung một nhà, cô liên tưởng đến Utopia của Thomas More và đến “Imagine” của John Lennon. Đó là những giấc mơ về một thế giới khác: một thế giới công bằng hơn, ít chia rẽ hơn, nơi con người có thể sống với nhau trong hòa bình. Nhưng liệu một thế giới như vậy có thực tế?

Nguyễn Hồng-Anh thừa nhận rằng có thể đó chỉ là một giấc mơ. Nhưng ông cho rằng con người vẫn cần có giấc mơ ấy. Bởi nếu không dám nghĩ đến một thế giới công bằng, không dám nói về tình yêu thương và hòa bình, thì làm sao có thể tiến gần đến nó?

Nói một chuyện và làm một chuyện là hai điều khác nhau. Nhưng giấc mơ vẫn cần thiết. Đây là chỗ “Đời Cho Ta” vượt khỏi phạm vi một ca khúc về đời người của riêng Nguyễn Hồng-Anh. Nó trở thành một lời nhắn gửi xã hội.

Tình thương không chỉ là cảm xúc. Tình thương phải trở thành hành động. Cho đi không chỉ làm người nhận được hạnh phúc, mà chính người cho cũng có thể tìm thấy hạnh phúc.

Khi tình thương trở thành triết lý sống

Kim Trang nói một hình ảnh rất đẹp: bàn tay ban tặng hoa hồng thì bao giờ cũng phảng phất hương thơm.

Đó chính là tinh thần của “Đời Cho Ta”. Tình yêu thương không nhất thiết phải đem lại một phần thưởng vật chất. Nó có thể trở lại với con người dưới hình thức một niềm vui, một sự bình an trong tâm hồn. Và đó cũng là điểm gặp nhau giữa ba bài “Đời Ca”.

Trăm Năm Một Đời nói rằng đời người phù du. Mùa Thu Cuộc Đời nói rằng khi đã đi qua một đoạn đường dài, hãy biết nhìn lại bằng lòng biết ơn và sự thanh thản. Đời Cho Ta nói rằng nếu đời đã cho ta tình yêu, thì hãy đem tình yêu ấy trao lại cho đời.

Từ vô thường đến biết ơn, rồi từ biết ơn đến cho đi. Đó không chỉ là trình tự của ba ca khúc. Nó gần như là một hành trình tâm lý của một con người khi bước qua những năm tháng của cuộc đời.

Một cuộc đối thoại không có người thắng

Điều làm cho phần trình bày của Kim Trang đáng chú ý là cô không chỉ giới thiệu ca khúc. Cô “đối thoại” với nó. Cô nhìn vào giai điệu, cung trưởng, cung thứ, những quãng nhạc, những lần chuyển âm để tìm xem âm nhạc đang nói điều gì mà lời ca chưa nói hết.

Rồi từ âm nhạc, cô bước sang văn học, triết học, tôn giáo và lịch sử tư tưởng. Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Công Trứ, Pascal, Thomas More, John Lennon, Victor Hugo… lần lượt xuất hiện trong cuộc trò chuyện.

Nhưng Nguyễn Hồng-Anh không bị cuốn vào một cuộc tranh luận học thuật. Ông trở về với kinh nghiệm của chính mình. Đây chính là điều làm cuộc đối thoại trở nên tự nhiên. Kim Trang đặt câu hỏi từ triết học. Nguyễn Hồng-Anh trả lời từ cuộc sống.

Một người phân tích cấu trúc âm nhạc. Một người nói rằng nhiều khi chính ông cũng không biết tại sao mình chuyển âm như vậy.

Một người nhìn thấy những tầng ý nghĩa mà tác giả có thể chưa từng nghĩ đến. Và tác giả, thay vì phủ nhận, lại mở lòng để người nghe tự khám phá. Vì thế, đây không phải cuộc phỏng vấn trong đó người hỏi tìm cách chứng minh mình hiểu tác giả hơn tác giả.

Cũng không phải một cuộc tranh luận để tìm ra ai đúng, ai sai. Đó là một cuộc đối thoại mà cả người hỏi lẫn người trả lời cùng đi tìm ý nghĩa của một bài hát.

Kim Trang dẫn giải và đồng thời hỏi cơ duyên mà Nguyễn Hồng-Anh viết bài Mùa Thu Cuộc Đời dưới cái nhìn triết lý của nhà Phật trong khi ông là người Công giáo. Hình: tvts video’s screenshot

Từ “Đời Ca” nhìn lại 50 năm cung đàn

Trong hành trình 50 năm sáng tác của Nguyễn Hồng-Anh, “Đời Ca” xuất hiện khá muộn. Ông bắt đầu viết nhạc từ năm 1976. Những sáng tác đầu tiên gắn với tuổi trẻ, tình yêu, quê hương, thân phận người Việt sau biến cố 1975. Rồi âm nhạc của ông đi qua những năm tháng của người tị nạn, những thao thức về đất nước và tự do.

Sau đó, âm nhạc tiếp tục thay đổi. Có tình ca. Có quê hương ca. Có những ca khúc mang màu sắc đấu tranh. Có thiền ca. Và đến giai đoạn này là Đời Ca.

Nếu nhìn toàn bộ hành trình ấy, có thể thấy “Đời Ca” không phải một sự rẽ ngang bất ngờ. Nó giống như một bước đi tự nhiên của một người đã sống đủ lâu để từ câu chuyện của đất nước, của cộng đồng và của những người chung quanh quay trở về câu hỏi căn bản nhất: Còn chính mình thì sao?

Sau những cuộc tranh đấu của xã hội là cuộc đấu tranh trong tâm hồn. Sau những câu hỏi về quê hương là câu hỏi về thân phận. Sau những khắc khoải về tự do là câu hỏi về tự do nội tâm.

Và sau tất cả, là một lời cảm ơn. Cảm ơn đời đã cho mình một thời để nhớ. Cảm ơn đời đã cho mình những vui buồn. Cảm ơn đời vì dù ngắn hay dài, mình đã được sống một kiếp người.

Không những dẫn giải, qua bài Đời Cho Ta, Kim Trang còn hát theo với Nguyễn Hồng-Anh phiên khúc cuối “… trời ban cho, xin tạ ơn, chia đều hơn”

“Đời cho ta” –  và ta trả lại cho đời

Cuộc đối thoại giữa Kim Trang và Nguyễn Hồng-Anh cuối cùng quay về một ý rất giản dị. Đời cho ta. Trời cho ta. Người cho ta. Và rồi ta cho lại người khác. Có lẽ đây chính là câu trả lời mà ba bài “Đời Ca” âm thầm đi tìm.

Nếu cuộc đời vốn vô thường, thì càng phải biết quý từng ngày. Nếu mùa thu của đời người đang đến, thì càng phải biết trân trọng những gì đã nhận được. Nếu một trăm năm rồi sẽ trôi qua, thì hãy làm cho một trăm năm ấy có ý nghĩa bằng tình yêu thương. Và nếu hình hài cuối cùng cũng mất đi, thì điều còn lại có thể không phải là tên tuổi hay những gì mình sở hữu, mà là dấu vết của tình thương mình đã để lại trong lòng người khác.

Có lẽ vì vậy mà Kim Trang đã khép lại phần “Đời Ca” bằng một lời chúc rất đẹp: giữa cuộc sống đầy rộn rịp và xô bồ, mong con người tìm được những phút giây bình an. Đó cũng có thể xem như lời kết cho một chương trong hành trình 50 năm cung đàn Nguyễn Hồng-Anh.

Từ những ngày đầu cầm đàn viết nhạc sau năm 1975, qua những ca khúc về tình yêu, quê hương, thân phận và tự do, tiếng đàn ấy cuối cùng đã quay về với một câu hỏi rất riêng tư mà cũng rất phổ quát: Một đời người, rốt cuộc còn lại gì?

Câu trả lời không nằm ở một triết thuyết. Nó nằm trong ba chữ rất đơn giản: Yêu thương. Biết ơn. Cho đi. Và có lẽ cũng chính vì thế mà “Đời Ca” không phải là những bài hát về tuổi già hay cái chết. Trái lại, đó là những bài hát về cách sống khi ta biết rằng đời người hữu hạn.

Biết cuộc đời phù du để không quá chấp vào hơn thua. Biết mùa thu đang đến để không lãng phí những ngày còn lại. Biết đời đã cho mình nhiều điều để mở rộng bàn tay trao lại. Và biết một ngày mình sẽ phải rời đi để có thể rời đi trong thanh thản, không quá nhiều tiếc nuối.

Nhìn theo cách ấy, “Đời Ca” chính là một cuộc trò chuyện dài giữa âm nhạc và triết lý, giữa người sáng tác và người nghe, giữa quá khứ và hiện tại, giữa một đời người hữu hạn và khát vọng về những điều có thể tồn tại lâu hơn đời người.

Một trăm năm rồi cũng qua. Mùa thu rồi cũng đến. Trăng tròn rồi trăng khuyết.

Nhưng nếu trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, con người đã biết yêu thương nhau, biết chia sẻ và biết nói một lời cảm ơn với cuộc đời, thì có lẽ một đời người không còn là quá ngắn. Bởi như chính Nguyễn Hồng-Anh đã hát: trăm năm cũng là ngàn năm.

Và sau cùng, điều còn vang lại không nhất thiết là tiếng hát của một người. Có thể chỉ là một chút tình người. Một chút lòng biết ơn. Một chút hương thơm từ một bàn tay đã từng trao tặng hoa hồng.

Đó có lẽ là nơi “Đời Ca” của Nguyễn Hồng-Anh gặp được cõi thiền của kỳ trước: ở chỗ tiếng nhạc không còn chỉ để nghe, mà để người nghe dừng lại một chút, nhìn vào chính mình, rồi bước tiếp nhẹ nhàng hơn trên con đường đời.