Mối quan hệ giữa chính phủ Tân Tây Lan với Trung Quốc bị Mỹ đặt vào tầm ngắm, sau khi một cựu chuyên gia phân tích của CIA nói cần xét lại vị trí thành viên liên minh tình báo 5 Cặp Mắt (Five Eyes) của Tân Tây Lan.

Cụ thể, trong phiên điều trần tại Ủy ban Kiểm tra an ninh và kinh tế Mỹ – Trung (Mỹ) gần đây, cựu phân tích viên tình báo Peter Mattis nói đảng Cầm quyền của Thủ tướng Jacinda Ardern có nhận tiền từ nhà tài trợ liên quan Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Ngoài ra, cựu thủ tướng Tân Tây Lan Bill English, lãnh đạo đảng Quốc gia, cũng được cho là thường xuyên tham vấn với nghị sĩ gốc Hoa Jian Yang của đảng này, người từng giảng dạy tại học viện đào tạo sĩ quan tình báo Trung Quốc.

Ông Peter Mattis nói: “Úc và Tân Tây Lan đều đối mặt với sự can thiệp của Trung Quốc”. Ông Mattis cũng cho rằng tình báo Trung Quốc đã “luồn sâu vào bộ máy chính trị cốt cán” của hai quốc gia này và nhận xét trong khi Úc có biện pháp xử lý cứng rắn thì Tân Tây Lan lảng tránh.

“Cả cựu thủ tướng Bill English và thủ tướng đương nhiệm Jacinda Ardern đều cho rằng không có vấn đề gì cả”, Mattis nói về phản ứng của Tân Tây Lan với thông tin Trung Quốc can thiệp vào nền chính trị nước này.

Ông Mattis cũng đề xuất liên minh tình báo “Five Eyes” gồm 5 quốc gia Mỹ, Anh, Gia Nã Đại, Tân Tây Lan, Úc “cần bàn bạc về việc để Tân Tây Lantiếp tục tham gia” vào mạng lưới chia sẻ thông tin tình báo này.

Phản ứng trước cáo buộc này, Nigel Haworth, chủ tịch Công đảng của Tân Tây Lan, tuyên bố không hiểu chuyên gia Mattis đang ám chỉ “ai và điều gì” và  khẳng định mọi khoản đóng góp trên 15,000 Mỹ kim cho đảng này, bao gồm danh tính của nhà tài trợ, đều được công khai trên trang web của Ủy ban Bầu cử.

“Tôi chưa từng nghe nói về chuyện này. Tân Tây Lan có quan hệ quốc tế mạnh và quy trình minh bạch để đảm bảo sự vận hành chính trị của chúng ta hoàn toàn độc lập với bất cứ quốc gia nào khác”, lãnh đạo đảng Quốc gia khẳng định, cho rằng thông tin về cựu thủ tướng kiêm chủ tịch đảng Bill English là “hoàn toàn sai sự thật”.

Trong cuộc bầu cử quốc hội Tân Tây Lan tháng 9.2017, một học giả của trung tâm nghiên cứu Wilson hoạt động dưới sự tài trợ của chính phủ cáo buộc đảng Quốc gia có liên hệ với Bắc Kinh và gọi nghị sĩ Jian Yang của đảng này là “điệp viên Trung Quốc”.

Financial Times dẫn nguồn tin cho rằng Jian Yang có 10 năm kinh nghiệm dạy tiếng Anh tại những học viện quân sự cấp cao của Trung Quốc, bao gồm một cơ sở đào tạo nhân viên tình báo.

Jian Yang, năm nay 55 tuổi, di cư tới Tân Tây Lan năm 32 tuổi. Ông Yang trúng cử vào quốc hội Tân Tây Lan lần đầu tiên năm 2011. Yang từng tháp tùng cựu thủ tướng Tân Tây LanJohn Phillip Key trong các chuyến thăm chính thức Trung Quốc trong năm 2013 và 2016.

Nghị sĩ gốc Hoa này thừa nhận từng nhận lương của quân đội Trung Quốc để đào tạo những học viên tình báo nhưng phủ nhận cáo buộc mình là điệp viên cho Bắc Kinh và gọi đây là “chiến dịch bôi nhọ” nhằm hạ thấp uy tín của đảng Quốc gia.