Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ rút Mỹ khỏi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nếu Mỹ không được đối xử tốt hơn. Ông đồng thời công kích hệ thống thương mại quốc tế.

Trả lời phỏng vấn hãng tin Bloomberg hôm 30.8, Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Nếu họ không có sự điều chỉnh, tôi sẽ rút khỏi WTO”.

Ông Trump cho rằng Mỹ bị đối xử không công bằng trong thương mại quốc tế và chỉ trích WTO đã để điều này xảy ra. Đầu tháng 7 vừa qua, ông Trump cũng từng đe dọa sẽ có hành động chống lại WTO, mặc dù ông không nói cụ thể.

Mỹ mới đây cũng ngăn việc bổ nhiệm các thẩm phán vào cơ quan phúc thẩm của WTO, nâng cao khả năng Washington có thể rút khỏi tổ chức trong những năm tới. Theo giới chuyên gia, việc Mỹ rút khỏi WTO sẽ làm suy yếu nghiêm trọng hệ thống thương mại đa phương sau Thế chiến II mà chính Mỹ đã giúp thiết lập nên.

Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer khẳng định việc cho phép Trung Quốc gia nhập WTO là một sai lầm vì tổ chức này không có khả năng đối phó với một Trung Quốc không xây dựng nền kinh tế thị trường. Ông nhiều lần kêu gọi Mỹ nên có cách tiếp cận cứng rắn hơn với WTO.

Ông Lighthizer cáo buộc hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO vi phạm chủ quyền của Mỹ, đặc biệt trong vấn đề chống bán phá giá. Mỹ đã ngăn chặn việc bổ nhiệm thẩm phán vào cơ quan kháng án của WTO, gây lo ngại cơ quan này sẽ phải ngừng hoạt động trong những năm tới.

Từ sau Thế chiến thứ 2, các đời tổng thống Mỹ liên tục đi đầu trong việc thiết lập và củng cố các quy định thương mại toàn cầu, khẳng định điều này giúp mang lại sự ổn định cho nền kinh tế thế giới.

Theo Bloomberg, việc WTO được thành lập năm 1994 đến từ nỗ lực của nhiều quốc gia, mà Mỹ là người dẫn đầu, nhằm tạo ra một diễn đàn giúp giải quyết tranh chấp thương mại.

Gần đây nhất, Mỹ liên tiếp áp mức thuế quan mới đối với hàng hóa của nhiều đối tác thương mại lớn, gây áp lực không nhỏ đối với hệ thống thương mại đa phương. Đặc biệt, căng thẳng thương mại Mỹ-Trung Quốc liên quan chính sách áp thuế lẫn nhau đang tác động nặng nề không chỉ đối với nền kinh tế hai nước mà còn với cả thế giới. Các chuyên gia kinh tế ước tính mỗi 100 tỷ Mỹ kim hàng hóa nhập khẩu bị đánh thuế có thể khiến thương mại toàn cầu sụt giảm khoảng 0.5%.

Dù liên tục phàn nàn về WTO, chính quyền ông Trump vẫn tiếp tục đâm đơn kiện các quốc gia khác trong khuôn khổ tổ chức này. Mới tuần này, Mỹ kiện việc Nga áp thuế quan lên hàng hóa Mỹ.

Trong các vụ kiện ở WTO, các cuộc đâm đơn kiện thường thắng và bên bị kiện thường thua. Tuy nhiên, dữ liệu của WTO cho thấy Mỹ thậm chí thắng kiện nhiều hơn so với mức trung bình trong tổ chức này, cả trong trường hợp Mỹ kiện và bị kiện – theo ông Simon Lester, nhà phân tích thương mại thuộc Cato Institute ở Washington.

Trong số 54 vụ kiện mà Mỹ là nguyên đơn kể từ khi WTO ra đời đến nay, Mỹ thắng kiện 49 lần, tương đương tỷ lệ 91%. Còn trong số 80 lần Mỹ bị kiện, Mỹ chỉ thua 69 lần, tương đương 86%.

Chính quyền ông Trump đã nâng sự phàn nàn về WTO lên một cấp độ mới bằng cách cho rằng hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO đã bị phá vỡ và cần phải được cải tổ.

Liên minh châu Âu (EU) hiện đang dẫn đầu nỗ lực đưa ra đề xuất cải tổ và “giảm nhiệt” căng thẳng xung quanh vấn đề này. Tuần trước, các quan chức EU và Nhật Bản đã tới Washington để bàn về các biện pháp cải tổ, cũng như hợp lực để ứng phó vớiTrung Quốc ở WTO.

Kể từ Chiến tranh Thế giới thứ 2 đến nay, các đời Tổng thống Mỹ đều dẫn đầu nỗ lực nhằm xây dựng và củng cố các quy tắc thương mại toàn cầu, cho rằng các quy tắc đó sẽ mang lại sự ổn định cho nền kinh tế thế giới.

WTO ra đời năm 1994, nhờ nỗ lực của các nền kinh tế lớn với sự dẫn đầu là Mỹ nhằm tạo ra một diễn đàn để giải quyết các tranh chấp thương mại.

Tổng hợp