Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển hôm 2.10 quyết định trao giải Nobel Vật lý năm 2018 cho 3 nhà khoa học Arthur Ashkin, Gérard Mourou và Donna Strickland vì những phát minh đột phá trong lĩnh vực vật lý laser.

Theo thông cáo của Viện Hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển, Nhà khoa học Arthur Ashkin (Mỹ) sẽ nhận phân nửa giá trị giải thưởng và phần còn lại chia đều cho hai nhà khoa học Gérard Mourou (Pháp) và Donna Strickland (Gia Nã Đại). Trong đó, bà Strickland là phụ nữ thứ ba trong lịch sử nhận Nobel Vật lý.

Giáo sư Ashkin nhận phân nửa giải thưởng nhờ vào phát minh kìm quang học, cho phép sử dụng ánh sáng để thao tác các hạt siêu nhỏ.

Công cụ mới này cho phép ông hiện thực hóa giấc mơ lâu nay của khoa học viễn tưởng, tức sử dụng áp suất bức xạ ánh sáng để di chuyển vật thể.  Ông đã thành công trong việc sử dụng ánh sáng laser để đẩy các hạt nhỏ hướng đến trung tâm của tia laser và giữ chúng tại đó.

Một bước đột phá diễn ra vào năm 1987 khi ông sử dụng nhíp quang học để giữ chặt phân tử sống mà không gây hại đến chúng. Giờ đây, công cụ này được sử dụng phổ biến trong việc tìm hiểu cỗ máy của sự sống.

Trong khi đó, hai nhà khoa học Gérard Mourou và Donna Strickland phát triển đươc những xung quang học cực ngắn với cường độ mạnh. Kỹ thuật này được gọi là khuếch đại xung laser cực ngắn (CPA), góp phần dẫn đến các cuộc phẫu thuật hiệu chỉnh mắt cho hàng triệu người.

Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đánh giá các phát minh đoạt giải Nobel năm nay đã cách mạng hóa ngành vật lý laser, giúp nghiên cứu hiệu quả và chính xác hơn các vật thể cực nhỏ và quá trình diễn ra siêu nhanh.

Sự ra đời của những công cụ có độ chính xác cao giúp  đã mở ra những lĩnh vực nghiên cứu mới, có nhiều ứng dụng trong công nghiệp và y học. Đáng chú ý, bà Donna Strickland là phụ nữ thứ 3 được trao giải Nobel Vật lý cho đến giờ.

Năm ngoái, giải Nobel Vật lý được trao cho những nỗ lực phát hiện ra sóng hấp dẫn, “mở ra một thế giới chưa từng được biết đến”, theo tuyên bố của Viện Hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển. Giải thưởng nằm trọn trong tay người Mỹ, bao gồm Rainer Weiss, giáo sư danh dự tại Viện Công nghệ Massachusetts và hai nhà khoa học Barry Barish và Kip Thorne của Viện công nghệ California.

Trước đó, hôm 1.10, Giải Nobel Y sinh 2018 vinh danh hai nhà khoa học James P.Allison và Tasuku Honjo vì những nghiên cứu đột phá với liệu pháp miễn dịch dùng trong chữa trị một số bệnh ung thư.

Những người thắng cuộc sẽ chia nhau số tiền thưởng 9 triệu krona Thụy Điển.

Tổng hợp