Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ngày 3.10 đã công bố người đoạt giải Nobel Hóa học 2018. Qua đó Giải Nobel Hóa học 2018 đã được trao một nửa cho nhà khoa học nữ Frances H. Arnold (của Mỹ) và nửa còn lại cho hai nhà khoa học George P. Smith (Mỹ) và Gregory P. Winter (Anh).

Theo Viện Hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển ngày 3.10, Nhà khoa học Frances H. Arnold (Viện Công nghệ California – Mỹ) sẽ nhận phân nửa giá trị giải thưởng và phần còn lại chia đều cho hai nhà khoa học George P. Smith (Đại học Missouri – Mỹ) và Gregory P. Winter (Phòng thí nghiệm Sinh học Phân tử MRC ở Cambridge – Anh).

Cụ thể ba nhà khoa học trên đã kiểm soát được quá trình tiến hóa và sử dụng cùng nguyên tắc, biến đổi và chọn lọc gen, để phát triển các protein giúp giải quyết các vấn đề hóa học của nhân loại.

Giáo sư Frances Arnold trao giải thưởng nhờ nghiên cứu enzyme theo phương pháp tiến hóa có định hướng, trong khi Giáo sư George Smith và Giáo sư Gregory Winter được trao giải vì phát minh ra phương pháp gọi là “phage dislay”, nơi vật ăn vi khuẩn có thể được dùng để tạo ra các loại protein mới.

Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, những phương pháp mà ba nhà khoa học trên phát triển giờ đây đang được nghiên cứu trên toàn cầu để thúc đẩy ngành hóa chất xanh, chế tạo các vật liệu mới, sản xuất nhiên liệu sinh học bền vững, giảm thiểu bệnh tật và cứu sống tính mạng bệnh nhân.

Năm 1993, bà Arnord, làm việc tại Viện Công nghệ California (Mỹ), đã tiến hành quá trình tiến hóa có định hướng đầu tiên đối với các enzyme, vốn là các protein làm xúc tác cho các phản ứng hóa học. Enzyme được sản xuất thông qua quá trình tiến hóa có định hướng được sử dụng để tạo ra mọi thứ từ nhiên liệu sinh học đến thuốc men.

Năm 1985, ông Smith, công tác tại Đại học Missouri (Mỹ), phát minh ra phương pháp giờ đây được gọi là “phage display”. Phương pháp này dùng các vật ăn vi khuẩn – tức virus làm nhiễm trùng vi khuẩn – để tạo ra các protein mới.

Sau đó, ông Winter, làm việc tại Phòng Thí nghiệm Sinh học phân tử MRC (Cambridge, Anh), đã phát triển công nghệ này và dùng nó cho quá trình tiến hóa có định hướng với các kháng thể, mục đích là tạo ra các loại thuốc mới. Phương pháp “phage display” từ đó cũng được sử dụng để tạo ra các kháng thể có thể giúp làm vô hiệu hóa độc tố, chống lại các bệnh tự miễn dịch và chữa trị ung thư đã di căn.

Bà Arnord là phụ nữ thứ năm được trao giải Nobel Hóa học trong lịch sử. Trong buổi công bố, ban tổ chức kết nối với bà qua điện thoại song hầu như không ai nghe được bà nói gì vì chất lượng kết nối tệ, theo Guardian.

Giải Nobel Hóa học năm 2017 được trao cho ba nhà khoa học Jacques Dubochet (Thụy Sĩ), Joachim Frank (Mỹ) và Richard Henderson (Anh) về công trình phát minh thiết bị kính hiển vi điện tử lạnh (cryo-EM).

Hôm 2.10, giải Nobel Vật lý năm nay về tay các nhà khoa học cùng đạt được những phát minh mang tính đột phá trong lĩnh vực vật lý laser, bao gồm Arthur Ashkin (Mỹ); Gérard Mourou (Pháp) và Donna Strickland (Canada). Trong số này, bà Strickland là phụ nữ thứ ba trong lịch sử nhận Nobel Vật lý.

Trước đó, hôm 1.10, Giải Nobel Y sinh 2018 vinh danh hai nhà khoa học James P.Allison và Tasuku Honjo vì những nghiên cứu đột phá với liệu pháp miễn dịch dùng trong chữa trị một số bệnh ung thư.

Những người thắng cuộc sẽ chia nhau số tiền thưởng 9 triệu krona Thụy Điển.

Tổng hợp