Cuộc bầu cử Ban Chấp hành Cộng đồng Người Việt Tự do Tiểu bang Victoria cho nhiệm kỳ 2026 – 2030  sẽ diễn ra vào ngày 28/6/2026. Theo thông báo của Ban Tổ chức Bầu cử, mọi công dân Úc gốc Việt ở tiểu bang này đều có quyền bầu cử.  Những người nào không có giấy tờ chứng minh là công dân Úc và thường trú ở Victoria, sẽ không được phát phiếu bầu.

Đã có những người từng chống Nội quy 2024 cho rằng đòi hỏi giấy tờ như vậy là vi phạm luật pháp Úc, nhưng họ cần biết đây là nội quy của một tổ chức, hội đoàn nên ai muốn tham dự phải tuân theo nội quy của hội đó. Cũng có người tẩy chay Ban Chấp hành đương nhiệm, không công nhận Nội quy 2024 nhưng lại nộp đơn xin ứng cử vào các chức vụ do Nội quy 2024 đặt ra.

Làm việc trong Ban Chấp hành Cộng đồng (viết hoa, tức CĐNVTD) không lãnh lương, tốn thì giờ nhưng nó vẫn có hấp lực với một số người. Bởi nó đem lại tiếng tăm, sự thỏa mãn, thậm chí là bàn đạp để họ có thể tham gia vào các chức vụ công quyền hay chính trị sau này như dân biểu nghị sĩ.

Nói vậy, cũng có những người tham gia vào các chức vụ lãnh đạo Cộng đồng chỉ vì họ thực lòng với Cộng đồng, nhất là những người làm việc nhiều giờ hơn cả “toàn thời” ở cái tuổi đã nghỉ hưu.

Có những người tự cho mình là “giới trẻ” như ứng viên Thư ký Phạm Văn Lộc, 56 tuổi, có lẽ chưa bao giờ sinh hoạt trong Cộng đồng (viết hoa), chỉ làm việc cộng đồng (có thể lãnh lương) trong các tổ chức an sinh xã hội của các hội đoàn, nhưng mạnh miệng phê bình rằng bao nhiêu năm qua Cộng đồng đã không quan tâm và thu hút giới  trẻ nên bây giờ họ tham gia ứng cử để làm mới bộ mặt của Cộng đồng, nhưng người trẻ Phạm Văn Lộc này đã 56 tuổi, là tuổi trung niên, chỉ vài năm nữa sẽ vào lứa tuổi cao niên!

Qua những cuộc gọi là “tranh luận” trên mạng xã hội hay tại đại hội khoáng đại của Cộng đồng vừa qua, chúng ta  đã thấy được thái độ, lối hành xử của họ. Viết khẩu hiệu vận động rất kêu như tương kính, nhưng nói và hành xử lại khác. Liệu nếu thất cử, họ có hành xử tử tế không?

TiVi Tuần-san đã từng viết rằng thà đừng có cái Viện Bảo tàng Việt Nam tại Úc (VMA) thì tốt hơn. Chính phủ cấp hơn $20 triệu để xây nhưng phí tổn điều hành, bảo trì, trả lương hầu như phải moi từ hầu bao của người Việt Nam. Liệu việc điều hành cái VBT này có minh bạch không đối với một số người đã từng mang tiếng không minh bạch khi lãnh đạo Cộng đồng trong quá khứ như việc chuyển quyền sở hữu ngân khoản dành cho Cộng đồng cho công ty VBT?

Có lẽ một ngày nào đó vấn đề này phải được minh bạch! Nhưng VBT Việt Nam tại Úc “tầm vóc quốc tế” này chứa cái gì trong đó và liệu có bao nhiêu người Việt tị nạn sẽ đến viếng như một cuộc thăm dò của Cộng đồng trước đây đã cho thấy?

Liên minh giai đoạn? Lê Đình Anh (góc phải), thuộc nhóm Xã hội Dân sự ngày nào chống công ty Viện Bảo tàng, nay đứng về phe Liên danh Chung sức vì Cộng đồng, rất ồn ào và to tiếng trong buổi ra mắt các liên danh ngày 21/6/2026, liên tục chỉ trích liên danh Xây dựng và Phát triển, đang nhỏ to với Phạm Văn Lộc. Hình: TVTS

Cũng vì chuyện VBT mà cộng đồng chia làm 3 phe: Công ty Viện Bảo tàng, Ban Chấp hành Cộng đồng và sau đó nhóm Xã hội Dân sự thành hình vì ông Nguyễn Quang Duy đã ngưng theo đuổi việc lấy lại VBT cho Cộng đồng.

Điều trớ trêu là Bà Thúy Đặng trong vai trò thị trưởng Brimbank đã vận động giúp VBT có miếng đất để xây nhưng một số người nhóm Xã hội Dân sự vì muốn loại bỏ ông Duy nên bây giờ họ ủng hộ bà Thúy.

Nếu liên danh “tuổi già” của ông Duy 67 tuổi thắng, sẽ không có thay đổi.

Nhưng nếu liên danh “tuổi trẻ” của bà Thúy 62 tuổi thắng thì Cộng đồng có thể sẽ đi hướng khác? Nhóm Xã hội Dân sự và “tuổi già” liệu có ngồi yên không?

Cộng đồng Người Việt Tự do căn bản là một tổ chức chính trị, giữ ký ức tị nạn chứ không phải một tổ chức an sinh xã hội, dù có hoạt động xã hội. Nhưng sau 50 năm định cư, một số người cho rằng đã đến lúc phải thay đổi hướng đi của Cộng đồng cho phù hợp với tình hình hiện nay.

Tuần tới, TVTS sẽ bàn liên danh nào đáng lãnh đạo Cộng đồng trong 4 năm tới. Và vì sao?

(Trích xã luận báo điện tử  etvts.com.au số 2087 ngày 17/6/2026, có cập nhật, thêm hình ảnh)