(TVTS) –  Những cảnh tượng xảy ra hôm Chủ Nhật ngày 21/6/2026 tại Trung tâm Sinh hoạt Cộng đồng Người Việt Tự do  TB Victoria ở North Sunshine lưu lại một hình ảnh thật đáng xấu hổ cho người Việt Nam. Dù họ chỉ là một nhóm nhỏ vài chục người, nhưng đủ sức quấy phá một buổi sinh hoạt lẽ ra phải có văn hóa, tôn trọng người khác.

Cảnh tượng này đã diễn ra nhiều lần trong khoảng ba năm qua kể từ ngày nhóm thuộc Công ty Viện Bảo tàng Việt Nam tại Úc (Vietnamese Museum in Australia), quen gọi Viện Bảo tàng trở thành mục tiêu của “Ban Duyệt xét việc thực hiện Dự án Trung tâm Văn hóa Việt-Úc và Bảo tàng của Cộng đồng Người Việt Tự do Victoria” được thành lập vào đầu tháng 1 năm 2023. Nhưng ông Nguyễn Quang Duy quyết định không theo đuổi vụ khởi kiện công ty VBT vì công ty pháp luật cố vấn cho BCH nói rằng cơ hội thắng kiện không cao trong khi chi phí pháp lý sẽ rất lớn.

Ông Nguyễn Quang Duy muốn dành thì giờ để xây dựng và phát triển hơn là tranh luận trên mạng hay trước tòa án. Đây là quyết định sáng suốt, tránh tốn tiền, dành thì giờ làm được rất nhiều việc ích lợi cho Cộng đồng trong nhiệm kỳ vừa qua. Tuy nhiên, quyết định ngưng kiện đã khiến những người muốn tiếp tục kiện đã thành lập một nhóm có tên Xã hội Dân sự (XHDS) tìm mọi cách để lật đổ ông và ban chấp hành (BCH) với sự đồng thuận của vài người trong Hội đồng Cố vấn và Giám sát Cộng đồng NVTD-Victoria.

Từ đây mọi việc làm, kế hoạch của BCH hành đều bị nhóm XHDS phá. Những đại hội thường niên nhất là cuộc bỏ phiếu Tu chính Nội Quy 2024 đã bị nhóm XHDS chống đối dữ dội, to tiếng, la hét sau đó họ khiếu nại lên Ủy ban Tiêu thụ Sự vụ Victoria (CAV – Consumer Affairs Victoria)  khiến tiến trình chấp thuận kéo dài cả năm trời.

Hình ảnh nhóm XHDS và sau này thêm một số người của VBT quậy phá ồn ào hiện còn được lưu trữ trên mạng tvtsonline ngày 23/11/2025 cho thấy việc các nhóm thuộc phe XHDS và VBT phá rối trong một số phiên họp đông người đã trở thành một tập quán. May ra tập quán này có thể chấm dứt khi ông Nguyễn Quang Duy được thay thế bởi nhóm VBT hoặc nhóm XHDS hay là một lien minh của hai nhóm này.

“Tuổi trẻ” kiêu căng:  Bà Thúy Đặng (đứng), ứng viên Chủ tịch của liên danh Chung sức vì Cộng đồng hứa “Nếu chúng tôi thắng cử, chúng tôi sẽ để cho quý vị sẽ có tự do ngôn luận”. Khi bà Thúy chê ông Duy không đủ khả năng lãnh đạo Cộng đồng, ông Phạm Văn Lộc (góc phải) vỗ tay. Hình từ video TVTS

Bên lề cuộc tranh cử BCH năm 2026

Nhưng một “liên minh” tuy kỳ quặc nhưng không bất ngờ đã ra đời.  Trước ngày hết hạn nộp đơn tranh cử, có nhiều lời đồn đoán về những ai sẽ ra tranh cử lần này, như nhóm đã thất cử năm 2022 hoặc nhóm mới do nghị viên Thúy Đặng đứng vai thụ ủy. Và lời đồn đó đúng. Nhưng khác một điều là bà Dáng Thơ được nhóm XHDS và VBT ủng hộ.

Vì quá tin vào sức mạnh của mình, liên danh Chung sức vì Cộng đồng (CS vì CD) đã bị hố khi coi thường liên danh Xây dựng và Phát triển (XD & PT) trong nhiều trường hợp. Liên danh này chưa từng lãnh đạo Cộng đồng, nên việc làm và thái độ cần phải được truyền thông xem xét kỹ lưỡng (scrutinise) một cách đúng đắn để tất cả cử tri sẽ đi bầu biết về họ trước khi chọn người lãnh đạo. Đó gọi là dân chủ, tự do ngôn luận.

Cộng đồng này (viết hoa) đã thành hình 50 năm và khi ông Duy đứng ra tổ chức “Lễ Kỷ niệm 50 năm Thành lập Cộng đồng NVTD-Victoria” liên tiếp trong  hai ngày Thứ Bảy 13 và Chủ Nhật 14/6/2026 để đánh dấu cột mốc (milestone) định cư của người tị nạn cộng sản toàn thể liên danh CS vì CĐ đã không tới tham dự trong khi có mặt trong buổi ra mắt liên danh của họ tại một nhà hàng vào tối Thứ Bảy.

Đây là sự vô ý hay coi thường sự kiện này? Chúng ta cần đặt câu hỏi nếu có quan tâm về Cộng đồng này.

Tự do ngôn luận: Ông Phạm Văn Lộc nhiều lần bước ra khỏi bàn để đôi co với người điều khiển chương trình, được ông Lê Minh can gián, kéo ngồi xuống. Hình: TVTS

Trong ngày ra mắt của hai liên danh vào chủ nhật tuần qua, TVTS đã tuân theo quy tắc do Ban Tổ chức Bầu cử thông báo trước đây, phải đặt câu hỏi trên giấy và chờ trả lời theo thứ tự, nhưng đã không được trả lời thỏa đáng và vì tuân theo quy tắc, không hỏi ngay lại bằng miệng, nên bây giờ thấy cần phải ghi ra để rộng đường dư luận. Đây không phải là sự xoi mói cá nhân đối với người ra gánh vác chuyện Cộng đồng. Việc nhỏ không làm được, làm sao làm chuyện lớn?

Câu hỏi của TVTS: Tại sao mang danh là Chung sức vì Cộng đồng, tranh cử vào chức lãnh đạo một Cộng đồng đã hình thành 50 năm, được  Hội đồng Thành phố  Yarra tài trợ $20,000 đô la để tổ chức (tài trợ $350,000 để khánh thành một tượng đài thuyền nhân) được ông thị trưởng và vài nghị viên như Meca Hồ, Cúc Lâm đến tham dự mà cả 5 người trong liên danh CS vì CĐ không có một ai tham dự trong hai ngày 13 & 14/6/2026?

Bà Thúy Đặng trả lời ngắn ngọn: Vì thông báo có vài ngày nên không sắp xếp được nhân sự!

Buổi lễ kéo dài đến hai  ngày mà cả 5 người trong liên danh không thể “hy sinh” chừng một tiếng dồng hồ tới dự, thì mai đây, khi đắc cử  liệu có thì giờ để sinh hoạt với một  tổ chức đòi hỏi phải hy sinh rất nhiều thì giờ mà không có đồng lương nào, kể cả phụ cấp đi lại! Có phải họ sợ đi dự là làm tăng uy tín cho đối thủ hay phải nghe đối thủ kể ra không biết bao nhiêu việc họ đã làm trong gần bốn năm qua?

Tuy nhiên, họ lại có thì giờ để 3 ngày sau viết thư “xin” ông Nguyễn Quang Duy cho liên danh CS & CĐ được đến đặt vòng hoa tưởng niệm, một đề nghị họ nghĩ rằng ông Duy cần làm, vì đó là chính nghĩa, là điều tốt đối với những người đã hy sinh trên biển cả!

Câu hỏi cần đặt ra: Đề nghị đặt vòng hoa này có phải là dịp để họ được chụp hình để quảng cáo, một công hai việc?

Chứng nào tật ấy: Trần Đông (đứng chỉ tay), người từng viết trên facebook sẽ không còn sinh hoạt Cộng đồng, nhưng nay lại tới gây rối. Hình: TVTS

Thái độ của các liên danh tranh cử và cử tri

Cuộc tiếp xúc và trả lời với cử tri (chứ không phải tranh luận như ban tổ chức nhiều lần nhắc nhở) đã trở thành cuộc tranh luận giữa hai liên danh và cử tri, cáo buộc nhau trái ngược với thể thức đã đặt ra và được nhắc lại trước khi bắt đầu buổi ra mắt.

Có lẽ họ quan niệm Cộng đồng là của ta nên phải “luật là của ta”, đua nhau “vô tư” la hét.  Cử tri và những “nhà truyền thông cộng đồng” vừa xách máy ảnh, mobile phone chụp, thu hình vừa la hét một cách dữ tợn, gọi đây là xứ dân chủ, phải công  bằng, không được cấm người dân phát biểu như cộng sản độc tài VN.

Có những ông bà bênh vực liên danh CS vì CĐ hăng say đến độ xông tới bục giật micro của người điều khiển chương trình. Ông Lê Đình Anh và ông Trần Đông (Đông là người chống Nội quy 2024, từng tuyên bố cuộc chơi đã chấm dứt, không tham gia sinh hoạt Cộng đồng nữa, nhưng lại nộp đơn ứng cử Ban Cố vấn và bị bác đơn)  là những người to miệng nhất, hỏi nhiều nhất, dai dẳng nhất, khiến ông Nguyễn Quang Duy yêu cầu Ban Tổ chức Bầu cử đuổi ông Anh ra khỏi hội trường. Ông MC Nguyễn Hữu Thiện phải năn nỉ họ im lặng, nói những lời vuốt ve họ, hoặc đề nghị những ai không hài lòng về quy định hỏi bằng giấy hãy ra về. Ông nói vì ban tổ chức cho phép, nên hình ảnh, cử chỉ của họ sẽ được thu và đưa lên trên mạng hay youtube như đã xảy ra trước đây,  được “cả thế giới” thấy! Nhưng chẳng ai nghe.

Bà Lý Gia Hoàng (thứ tư từ trái), ứng viên Phó Chủ tịch Ngoại vụ của liên danh Xây dựng và Phát triển Cộng đồng trong phần phát biểu với cử tri. Bàn bên phải gồm 4 người của liên danh Chung sức vì Cộng đồng. Góc trái, MC Nguyễn Hữu Thiện. Hình: TVTS

Một số người lắc đầu ngao ngán, gọi đây là cái chợ cá, cảm thấy xấu hổ cho người VN vì phải nhìn và nghe một nhóm khoảng hai chục người la ó trong suốt bốn tiếng đồng hồ.

Xét về thái độ của các ứng viên. Ông Nguyễn Quang Duy vốn dĩ có giọng nói nghe hơi lớn nhưng thái độ có vẻ khiêm tốn, là người thay mặt liên danh trả lời.

Liên danh CS vì CĐ có hai người thay nhau trả lời là bà Thúy Đặng và ông Phạm Văn Lộc. Hai người này vẽ ra một chương trình rất to lớn, nếu thực hiện được có thể tốn hàng triệu đô la (Hội Phụ nữ Việt Úc có ngân sách khoảng $30 triệu). Ông Duy hỏi bà đào đâu ra tiền, bà Thúy tin rằng bà sẽ xin được funding nhờ  bà quen làm việc trong chính trường. Bà Thúy có thái độ tự tin quá đáng với chức vụ nghị viên và một năm làm thị trưởng.  Lãnh đạo một tổ chức như Cộng đồng này không dễ chút nào, không phải như một chính phủ. Bà chê ông Nguyễn Quang Duy kém tài, không có khả năng lãnh đạo, bị một cử tri phê bình, nên bà đã xin lỗi ngay!

Liên danh ông Duy không phải là những người không có bằng cấp, không có chức vụ gì trong quá khứ hay hiện tại, nhưng họ không khoe nhiều đến nhàm tai. Trái lại liên danh “giới trẻ” như bà Thúy Đặng (62 tuổi) hay ông Phạm Văn Lộc (56 tuổi) thường nói về bằng cấp, tự cho mình có tài lãnh đạo, phê bình ông Duy kém tài, không biết lãnh đạo nên các cộng sự viên rời bỏ.

Bà Thúy ít ra cũng làm việc ở chính quyền địa phương được sáu bảy năm, nhưng bà không thấy rằng trong các chính phủ tiểu bang và liên bang, người ta từ chức vì bất đồng ý kiến hay lật đổ nhau là chuyện bình thường hay sao? Nói như bà Thúy, các thủ tướng, thủ hiến đó không có tài hay có khả năng lãnh đạo sao? Có người không học hết bậc trung học như ông Paul Keating mà sau này làm thủ tướng đó!

Lời nói thẳng có thể khó nghe. Hy vọng các ứng viên, kể cả ông Nguyễn Quang Duy, hãy tự soi gương.

Thắng thua là quyết định của cử tri sẽ đi bầu vào Chủ Nhật tới, chứ không phải do một số to miệng trong gần 100 người có mặt trong “cái chợ cá” ngày ra mắt liên danh!

(Trích báo điện tử etvts.com.au phát hành này 24/6/2026 có thêm hình ảnh)